ሱዳን፥ ሕሰም መነባብሮ ዝደፍአን ትሕቲ-ዕድመ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንሓጺር ፍታሕ ምስ ሰብ-ንዋት ይዛመዳ!

ጸብጻብ ካብ ሱዳን ፥

ዶብ ሰጊረን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ መሬት ሱዳን፣  ካብኡ ብምቕጻል  ብመንገዲ ሓጀር ናብ ከተማ ካርቱም ዘምርሓ ናይ ዘለዋ ትሕቲ ዕድመ ኤርትራውያን ደቅ-ኣንስትዮ ቊጽሪ  ካብ ግዜ ናብ ግዜ ይዛይድ ብምህላዉ ፥ ብኡ መንጽር እተን ስደተኛታት ዝሓልፍኦ ዘለዋ መሰናኽልን እቲ መሰናኽል ዝወልዶ ጸገማትን እንዳዓበየ ይመጽእ ከምዘሎ ተፈሊጡ። ኣብዚ ግዜ`ዚ ሓያሎ ትሕቲ-ዕድመ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ስደተኛታት ምስ ዕድሜኤን ዘይከይድ ኣብ ኣዝዩ ኣህላኺ ስራሕ ተዋፊረን ኣለዋ ። እዘን ንኣዝዩ ሓደጋኛ ግዑዞ ዛዚመን ናብ ካርቱም ዝኣትዋ ዘለዋ ትሕቲ ዕድሜ ፥ ናብራ ምስ ከበደን ውን ምስ ገለ መዛኑኤን ዘይኮኑን ኣብ ሓደገኛ ስራሕ ተዋፊሮም ዘለዉን ሰብ ንዋት ዘይወግዓዊ ሓዳር መስሪተን መጻኢኤን የጸልምታ ኣለዋ ። መንእሰይ ሰላማዊት ሓንቲ ካብኣተን እያ።

ኣነን ሰላምን ኣብ ሓደ ትካል ናይ ጥዕና ኢና ተራኺብና ። ኣብ ጎነይ ኮፍ ኢላ ገፊሕ ጸሊም ዕባያ ተኸዲና እንቃዓ ተስተንፍስህ ጸኒሓ ድማ ርእሳ ትሕዝ ። ኣብ ማእከል ጥዕና  መጺኻ ትጽበዮ ንቡር ገጸ ባህርያት ምስ ምኻኑ ኣብ መጀመርያ ብዙሕ ኣይተገደስኩን ። ጸኒሓ ግን ናባይ ገጻ ቅርብ ድሕሪ ምባል ‘’ ሓበሻ ዲኺ ፧‘’ ቀሪባ ሓተተትኒ። ‘’እወ ኤርትራዊት ድማ እየ እንታይ ክሕግዘኪ‘’ በልኩዋ ። ብልምዲ ኣብ ሱዳን ዘለዉ ኤርትራውይንን ኤትዮጵያውያንን ብሓበሻ እዮም ስለዝልለዩ ኤርትራዊት ዝበልኩዋ። ዝያዳ ክትቀርበኒ ብምባል ዝፈጠርኩዎ ሜላ እዩ ። ‘’ ሕራይ የቀንየለይ  ደንጉዮም ድዮም ዝጅምሩ እዞም ዶካትር ናይዚ ሕክምና ፧‘’ ሕቶ ኣስዓበትለይ ።‘’ኖ ሕጅ ድሕሪ ሰዓት ማለት ሰዓት 7:00 ቅ.ቀ ክጅምሩ እዮም ‘’ በልኩዋ  ነታ ገና ካብ 17 ዓመት ዕድመ ዘይሓለፈት እትመስል ጎርዞ ።  እንቃዓ እንቃዓ ድሕሪ ምስትንፋስ ‘’ ሽንቲ ቤት በየን እዩ ‘’ ኢላ ክትሓተኒ ብድድ ድሕሪ ምባል ነታ ኣብ ቅድመና ኮፍ ኢላ ዝነበረት ሱዳናዊት ነርስ ተወኪሰ ሽንቲ ቤት ሓበርኩዋ ። ሰላም ብድድ ኢላ ንሽንቲ ቤት ክትከይድ ከላ፣ የዒንተይ ኣብ ከርሳ ኣቋመታ። በቲ ትርኢት ውን ክኣምን ኣጸገመኒ። ነፍሰ-ጾር እያ።  ናብ ሽንቲ ቤት ኣምረሐት ፡ ነብሰይ ከም ገለ ገበረኒ። እዛ ንእሽተይ ሕንጫል ቆልዓ እሞ ድማ ኣብ ስደት ነብሰ ጾር የእምሮይ ብዙሕ ሕቶታት ኣለዓዓለ ።

 

ሰላም ዝተሰከፈት ክትመስል ዓይኒ ዓይነይ እና ረኣየት ኣብ ጎነይ ተቀመጠት ፡  ‘’ ይቅረታ ስመይ ኣይነገርኩኽን ንዕማ ይበሃል ‘’ መኽፈቲ ዕላል ዝኾነኒ ዘረባ ኣበገስኩ ። ሰላም ውን ዓጸፌታ ሃሳስ ፍሽኽታ ብምልጋስ ‘’ ሰላም ይበሃል ‘’ በለትኒ ። ‘’ ከመይ እሞ ሎ ሂወት ስደት ‘’ ዘረባይ ቀጸልኩ ። ነዛ ሕቶ ምስ ሓተትኩዋ ገጻ ጸውግወግ እና በለት ። ‘’ ስደት ስቅ ደኣ በሊ እሞ ድማ እዚ ዓዲ ነብሰ ስጋና ቀንጢጡ ኣብ ጉድጋድ ከእትወና ደልዩ ሎ ‘’ ብምንጺርጻር እያ መሊሳትለይ ። ኣነ ውን ከሎ ገና ሰለ ዝተረድኣኒ ነቲ ርኢይቶኣ ዘራጉድ ዘረባ ደርጋሕኩላ ። ‘’ ክገርመኪ ኣነ ካብ ኣስመራ ክብገስ ከለኹ ከምዚ ትጽቢት ኣይነበረኒን ግን ሂወት ንሳ ከም ትሓስቦ እንበር ንስኻ ከም ትብሎ ኣይኮነን ‘’ ቀጸለት ። ብልበይ እዞም ዶካትር እንተ ዝድንጉዩ እውን ኣይምጸላኩን እየ ዝብል ነይረ ምኽንያቱ ነቲ ባዕላ ዝፈለመትለይ ዕላል ምእንቲ ክቅጽል ።  ‘’ ክገርመኪ ንዕማ ሓፍተይ ኣነ ሕማቅ ሰብ ብዕድላ ዝተጻወተት ሰብ እየ፡ ኣነ ሰብ ኣይኮንኩን ‘’ ሕንቅ ሕንቅ እንዳ በለት እያ ተዕሊለኒ ዝነበረት ። ‘’ ኖ ኣብ ዓለም ሕማቅ ኣቅሓ እንበር ሕማቅ ሰብ የሎን ‘’ ከህድኣ ንምባል ዝተዛረብኩዎ ዘረባ እዩ ኔሩ ።  ‘’ ክንደይ ገርኪ ኣብዚ ዓዲ፣ ‘’ ሰላም እያ ናባይ ግልጽ ኢላ ትሓተኒ ዝነበረት ። ‘’ ከባቢ 5 ዓመት ገይረ ‘ለኹ ቀደም ውን ከሰላ ተወሊደ ስለዝዓበኹ፡ ኣብዚ ዓዲ ሓዳስ ኣይኮንኩን ።  ‘’ኣነ ውን ዳርጋ 2 ዓመተይ ቀሪቡ ግን እንሀልኪ ብዕድለይ ተጻዊተ ‘’ በለትኒ ። ጋን ኮነኒ! እዛ ደጋጊማ ብዕድለይ ተጻዊተ ትብላ ዘላ ቃል ቁንቁነኣ ንምፍላጥ ።

‘’ከመይ ማለትኪ ሰላም፣ ‘’ ሕቶ ኣስዓብኩላ ።  ሰላም ኡፍፍፍፍ ድሕሪ ምባል። ‘’ እንሀልኪ ቆልዓ ከንሰይ ኣብ ከርሰይ ቆልዓ ቆጺረ እሞ ድማ ካብ ሓደ ዘይረብሕ ሰብ።” ክገርመኪ ናብራ ሱዳን ሰለዝኸረረኒ እየ ተገዲደ ዝኣተኽዎ ፡ ኣብቲ ፈለማ ሱዳን ዝኣተኹሉ እዋን ብደገ ዝኾነ ዝሕግዝ ሰብ ሰለ ዘይነበረኒ፡ ኣህላኺ ናይ ጸሬት ስራሕ እየ ጀሚረ። እቲ ስራሕ ኣዝዩ ኣድካሚ እሞ ድማ ንግሆ ሰዓት 8:00 ወፊርካ ሰዓት 6:00 ናይ ምሸት ትምለሶ ስራሕ ምስ ምንባሩ ኣብ ጥዕናይ ሳዕቤን ከምጻለይ ጀሚሩ ክሳብ ናተይ ፐሬድ ክመዛበለኒ ጀሚሩ። ‘’ ብምባል ዕላላ ጀመረትለይ ። ‘’ብድሕሪኡ ኣነ ነቲ ስራሕ ከቃርጾ ወሲነ። እኹል ገንዘብ ስለዘይነበረኒ ከኣ ብጣዕሚ ተሸገርኩ።

ኣብ ከምዚ ኩነታት እንከለዂ፣ ኣብቲ ሓቢርና ተኻሪና ንቅመጠሉ ካንሸሎ ዝቅመጥ፡ ብዕድሜ ውን ካባይ ብዕጽፊ ዝዓቢ ተስፊት ዝሽሙ ወዲ፡ “ድሓን ንግዚኡ ንዒ ኣብዚ ምሳይ ኩኒ፡  ምእንተ ርእሱ ኣነ ውን ኣብዚ ገዛ ብዙሕ ሰለ ዘይንብር፡ ነዚ ገዛ ትሕዝለይ።” ብምባል ናብ ገዝኡ ክኣቱ ኣፍቀደለይ። ገዛ ተስፊት ምሉእ ንብረት፡ ኣቁሕ ገዛ ዝውንን ዉሽጡ ኣዝዩ ምዑሩግ ብምንባሩ፡ ባህ በለኒ። እንተኾነ ተስፊት፡ ዋላኳ “ኣነ እዚ ገዛ ኣይነብረሉን እየ።” እንተበለኒ፡ ካብታ ኣነ ዝኣተኽዋ መዓልቲ ግን መዓልታዊ ገዛ ክመጽእ ጀመረ። ኩነታቱ ጋን ኮነኒ ። ምዃን ስለዝሓለየለይ እዩ ብምባል ሸለል ክብሎ ፈተንኩ። ተስፊት ሓደ ፍሉጥ ዝኾነ ስራሕ የብሉን፡ በቃ ስርሑ ምስ እዛ ካብ ምድዋል ዘይትዕርፍ ተለፎኑ እዩ ። ካብቲ መዓልታዊ ዝድወለሉ ብዝሒ ተለፎናት፡ ስርሑ ኣብ ምድላል ወይ ውን ኣብ ንግዲ ደቂ- ሰባት ከም  ዝኸዉን ተገንዘብኩ ።

ካብታ ምስ ተስፊት ዝተጠርነፍኩላ መዓልቲ ኣትሒዘ ድማ ሂወተይ ተረጋገአ፡ ዘድልየኒ ነገራት ይህበኒ፡ ዝጎደለ ድማ ይሓተኒ ፡ ብኸምዚ ፍቅሪ ተስፊት በብቅሩብ ክሕዘኒ ጀመረ። ድሕሪ ገለ እዋናት ውን ምሉእ ብምሉእ ወረረኒ። ብኸምዚ ኩነታት ምስኡ ንኣስታት 6 ወርሒ ተቀመጥኩ፡ ካብኡ ውን ጥንሲ ሓዝኩ። ጥንሲ ዝሓዝኩ ብዘይ መደበይ ሰለዝኾነ ኣዝዩ ኣሰንበደኒ፡ ቀጨውጨው ውን ኣበለኒ ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ከለኹ፡ ሓደ ለይቲ፡ ተስፊት ኣብዘይሓደረሉ ለይቲ፡ ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ገዛ ብምምጻእ፡ ብዛዓባ ህላውነት ተስፊት ኣጥቢቖም ሓተቱኒ። ዝፈልጦ ነገር ከም ዘይብለይ ምስ ሓበርኩዎም፡ ካብቲ ገዛ ወጹ ። ድሕር’ዚ  ተስፊት በቲ ዝሰርሖ ዝነብረ ዘይሕጋዊ ስራሕ ብኣባላት ጸጥታ ይድለ ከም ዘሎ ብሓንቲ ዘይፈልጣ ቁጽሪ ተለፎን ደዊሉ ነገረኒ ።

ዝሕዞን ዝጭብጦን እዩ ጠፍኡኒ። ክጥዕመኒ ብምባል ካብ ሓደ መኒነቱ ዘይፍለጥ ሰብ ጥንሲ ብምሓዘይ ንነብሰይ ንዓቅክዋ ። ተስፊት ካብታ ዝደወለለይ እዋናት ክሳብ ሕጂ ኣበይ ከምዝርከብ ሃለዋቱ ኣይፈልጥን እየ።”  ብምባል ነቲ ወትሩ ዘጣዕሳ ዛንታ የሕጺራ ኣዘንተወትለይ። ደሓን ይእቶ እቲ ዶክተር ውን ከምዛ ክጽበየና ዘምሰየ ድሮ ስርሑ ጀሚሩስ ሰባት ክጽውዕ ጀሚሩ  ።

እዚ ሰላም ዘዘንተወትለይ ፍጻሜ ኣብ ሓያሎ ሽግር ከቢዱወን ግዝያዊ ፍታሕ ንምርካብ  ናብ ዘጣዕስ ዝምድናታት ዝኣትዋ ኤርትራውያን ስደተኛታት  ብቐጻሊ ዝኽሰት ዘሎ ተርእዮ እዩ።

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s