ኣብ ሕጊ ካብ ምቅራብ ባህርን ፍርሕን ዝዓገታ ኤርትራዊት ስደተኛ ኣብ ሱዳን

 

 

ሓንቲ ኤርትራዊት ስደተኛ ብሓደ ናይ ገዛ ኣስራሒኣ  ተዓሚጻ  ኣብ ከቢድ ጭንቀት ትርከብ ኣላ ክብል እዩ ሓደ ብቀረባ ዝፈልጦ ሰብ ዘዕለለኒ ። ምስ ኩነታት ስርሐይ ዝዛመድ ዛዕባ ብምኻኑ ድማ ነቲ ጉዳይ ብዕቱብ ክከታተሎ መረጸኩ ፡ ነታ ዝተዓመጸት ኤርትራዊት ስደተኛ ብኣካል ክረኽባን ከዘራርባን ዝገበርክዎ ተደጋጋሚ ፈተነ ክሰልጠኒ ኣይከኣለን ። ክነዘራርባ ፍቃደኛ ዘይምንባራ ግና ገለ ሕቡእ ምኽንያት ከምዘሎ ገሚትና። ንብቀረባ ዝፈልጣ ሰብ ብቐጥታ ተወኪሰዮ። ባህሪን ሕፍረትን ዘምጸኦ ሽግራ ናብ ግዳም ከይወጽእ ኣዝያ እያ ትስከፍ ዘላ ዝብል ዘይቅቡልን ሕልናኻ ዘዕርብን ዘይዕግብ መልሲ ሃበኒ ። ንምኻኑ መንድዩ ክሓንኽ ነይርዎ ? ኣብ ቅድሚ ሕጊ ቀሪቡ’ኸ መን ድዩ ግቡእ መቅጻዕቱ ክወስድ ዝግበኦ? ኣብ የእምሮይ ብዝሑ ሕቶታት ተመላለሱኒ። ብፍላይ እታ ባህሪ ዘምጸኦ ሕፍረታ ከይቃላዕ ትብል ዘረባ እናሻዕ እንክደግማ ነታ ዝተዓመጸት ኤርትራዊት ጓል ሄዋን ክረኽባ ንሕልናይ ተወሳኺ ድፍኢት ኮይኑዎ።

ብዝኾነ ድሕሪ ንውሕ ዝበለ መዓልታታት ብሓገዝ ናይ ቀረባ ፈላጢኣ ብኣካል ክረኽባ ቀኒዑኒ።  ዓርቢ ኣብ ሃገረ ሱዳን ብቅድስቲ መዓልቲ ስለእትፍለጥ ዳርጋ ዝበዝሑ ሱዳናውያን ዘዕርፉላ መዓልቲ እያ። ሰለዚ ድማ ንሕና እውን ዕለተ ቆጸራና ኣብዛ መዓልቲ ክኸውን ተረዳዳእና ተፈላለና። ዓርቢ ኣኺላ ኣርፊድ ኣቢለ ካብ ገዛ ናብ እንዳ እቲ ናይ ቀረባ ፈላጢኣ ነታ ዝተዓመጸት ጓል ሄዋን ኣምራሕኩ ። ብዝገበረለይ ፍሑሹው ኣቀባብላ እናመስገንኩ ድማ ዘለኒ ሰዓታት ኣመና ውሑድ ምስ ምኻኑ ናብ ጉዳይና ክንኣቱ ሓበርኩዎ ፡ ‘’ ሓራይ በል ከምጸኣ “ ብምባል ኣብታ ጸባብ ገዝኡ ገዲፉኒ ኸደ ። ድሕሪ ገለ ደቃይቅ ድማ ማእከላይ ተኽለ ሰውነት ፡ ቆማት ቁመና ትውንን ጓልኣንተይቲ ኣኸቲሉ ደበኽ በለኒ ።  ‘’ ኣብዚ ኮፍ በሊ ሰናይት!‘’ ኮፍ ንኽትብል ምልክት ገበረላ።

ድሕሪ ናይ ገለ ካልኢታት ስቅታ ‘’በል እዚኣ እያ እታ ዝበልኩኻ ሰናይት ትበሃል።” የእዳወይ ንሰላምታ ሰዲደ ተላለኹዋ ። ብድሕሪኡ ንገለ ደቃይቅ ውልቃዊ  ዛዕባታትና ድሕሪ ምዕላል ናብቲ ዘምጻኣኒ ጉዳይ ክኣቱ መሪጸ።

‘’ሕራይ ሰናይት በቲ ኣብ ልዕለኺ ዝወረደ ዓመጽ ብጣዕሚ እዩ ሕማቅ ተሰሚዑኒ።  ኣዝዩ ኣነዋሪ ተግባር ምስ ምኻኑ ድማ ዓመጸኛ ውን ግቡእ መቅጻዕቱ ክቅበል ሰለ ዘለዎ፡ እስከ እቲ ፍጻሜ ከመይ ከምዝነበረ ኣዕልልኒ።” ብምባል ናብቲ ቀንዲ ዛዕባይ ኣተኹ።

‘’ስመይ እካ ከምቲ ዝበልኩኻ ርሻን ተኸስተ እየ ዝበሃል ፡ ኣብዚ ዓዲ ካብ ዝኣቱ 2 ዓመትን መንፈቅን ጌረ ለኹ ። ብደገ ዝኾነ ሓጋዚ ሰለ ዘይብለይ ድማ ዝኾነ ስራሕ ክሰርሕ ግድነት ኮይኑ ብመንገዲ ሓደ ወድ ዓድና ናብዚ ሕጂ ዝተዓመጽኩሉ መንበሪ ናይ ገዛ ስራሕ ረኺበ። ክብደት ናይ’ቲ ስራሕ ብዘየገድስ እቶም ዝሰርሓሎም ስድራ ምሳና ክትቅመጢን ኣብ መዓልቲ ዓርቢ ድማ ምስ ቤተ-ሰብኪ ከተዕርፍን ትኽእሊ ኢኺ ስለዝበሉኒ ብኡኡ ተሰማሚዐ ስራሐይ ጀሚረ። ስራሕ ምጽራይ ገዛን ካልእ መባእታዊ ከም ምሕጻብ ክዳውንቲ ፣ ኣቅሑት ኮምኡ ድማ ምስራሕ ጸብሕን ካልእን ክሰርሕ ኣብኡ የእቲኒ እቲ ሰራሕ ዳሓን ክብድ ዝበለ እዩ  እቶም ገዛ ውን ምሳና ክትቅመጢ ትኽእሊ ኢኺ ማለት ሰሙናዊ ካብኡ ድማ ዓርቢ ዕረፍትኺ ኮይኑ ናብ ቤተሰብኪ ክትበጽሒ ትኽእሊ ኢኺ ኢሎምኒ ብኡ ተሰማሚዕና ድማ ስራሕ ጀመርኩ ። እቲ ስራሕ ኣመና ከቢድ እኳ እንተነበረ፡ ኣማርጺ ሰለ ዘይነበረኒ ተጸሚመ ክሰርሕ ግድነት ኮነኒ ። እቶም ገዛ 2 ደቂ ዝነበርዎም ኮይኖም እቲ ወዶም ወዲ 23 ዓመት ጋሎም ድማ ጋል 17 ትኸውን ። ብኸምዚ ምኽንያት ዓርቢ ኣብታ ዘላትኒ ዕረፍቲ ናብ ገለ ማሓዙተይ ውዒለ ንምሸቱ ድማ ናብቲ ገዛ ስርሐይ ይምለስ ።” ብምባል ዕላላ ቀጸለት ።

‘’በቃ ብኸምዚ ምስኦም ንንውሕ ዝበለ እዋን ተሳለኹ። እታ ወላዲቶም ህድእ ዝበለ ጠባይ ትውንን ብዙሕ ዘይትዛረብን ክትከውን ከላ እቲ ሰብኣይ ግን ንግሆ ወጽዩ ምሸት ሰለ ዝኣቱ ብዙሕ ኣይንራኸብን ኢና ። እቶም ደቆም ግን ብጣዕሚ ሕማቕ ጠባይ ዝውንኑ እዮም። ብፍላይ እቲ ወዲ ብዙሕ ግዜ እዩ ዝፈታትነኒ ነይሩ። ብፍላይ ኣብ ኽሽነ በይነይ ምስ ዝርእየኒ መጽዩ ኣብዚ ልዕለይ ደው ይብል ጸጉረይ ክሕዘኒ ይፍቲን ። በቲ ኩነታት ተሰኪፈ  ነታ ሓፍቱ  ብዙሕ እዋናት ሓቢረያ ደሓን’ዩ ውዑይ ሰለ ዝኾነ እዩ ሸለል በልዮ እንዳ በለት ኣይተገደሰትለይን። ነቶም ወለዱ ንኸይነግር ድማ ኣብታ ስድራ ዓቢ ሽግር ከየምጽእ ሰጊኤ።” ብምባል ገጻ የዕቲባ ዕላላ ቀጸለት።

“ብፍላይ ሓደ እዋን ነብሰይ ክሕጸብ ናብ ባኞ ምስ ኣተኹ ፈሊጡ ነቲ ማዓጾ ከፊትዎ። ኣነድማ  ሰንቢደ ብሓይሊ ዓጸኹዎ ። ተሓጺበ ምስ ወዳእኩ ሰለምንታይ ኮምኡ ትገብር ኢለዮ ብኣሽታሕቃር እና ሰሓቀ ሰብ ዘለዎ ኣይመሰለንን ኢሉኒ። ብፍላጥ እዩ ኮምኡ ገይርዎ እንበር ኣብቲ ገዛ ባኞ ናይ ደቂ ኣንስትዮን ናይ ደቂ ተባዕትዮን በበይኑ እዩ ።

‘’ዝኾነ ካብ ኣባላት ስድርኡ ብፍላይ ድማ ንወለዱ ክትሕብሪ ዘይትፍቲኒ‘’ ? ኣብ መንጎ ዕላላ ሕቶ ኣስዓብኩላ ።

‘’እንድዒ በቃ ፍርሂ ድዩ ወይስ ገለ ኣይተረዳኣንን ከም ገለ ገይሩኒ ። ግን በቃ ብኸምኡ ቀጸልኩ ። ሓደ መዓልቲ ግን እታ ወላዲቱ ሎሚ ሓፍላ [ድግስ] ሰለ ዘለና ምሳና ትኸዲ’ዶ ወይስ ኣብዚ ገዛ ትጸንሕና ትብለኒ። ብዙሕ ናይ ምውጻእ ልምዲ ሰለ ዘይነበረኒ ግን ገዛ ክጸንሓኩም እየ ኢለያ ። ንምሸቱ ብምሉኦም ስድራቤት በታ ዓባይ ማኪነኦም ናብቲ መርዓ ኣበሉ ።  ኣነ ድማ ኻንሸሎ ዓጻጽየ ናብታ ጸባብ ክፍለይ ኣበልኩ። ድቃስ ሰለዘይመጽኒ ድማ ምስ ሞባይለይ ክዘናጋዕ ኣምስየ ። ድሕሪ ገለ ስዓታት ማዕጾ ክኹሕኻሕ ሰማዕኩ  ብድድ ኢለ እንታይ እዋን ደኣ ተመሊሶም ብምባል ግር ኢሉኒ ኸሎ ማዕጾ ከፈትኩ። ማኪና ኣብ ደገ ታዓሺጋ እቲ ወዶም ድማ በይኑ ኣብ ኣፍደገ ካንሸሎ ጸንሓኒ ፡ ማኪና ዘእትዋ መሲሉኒ ነቲ ዓቢ ማዕጾ ክኽፍተሉ ሸበድበድ ኣብ ዝበልኩሉ እዋን ንብረት ረሲዐ ኣለኹ ክምለስ እየ ኢሉኒ ነቲ ማዕጾ ዓቢ ንኸይከፍቶ ሓበረኒ ። ኣነ ውን ኮምኡ ሰለ ዝበለኒ ማዕጾ ምኽፋት ገዲፈ ናብ ክፍለይ ኣምራሕኩ። ንሱ ግና ከጸንሐ ብጃማ ናይ ለይቲ ቀይሩ ብምምጻእ ኣብ ልዕለይ ደው በለ። መልኣኽ ነብሰይ ግፍፍ ኢሉ ሃደመ።  ኣተኲሩ ጠመተኒ። ነቲ ዝነበርኩሉ ክፍሊ ማዕጾኡ ስሒቡ ንውሽጢ ዓጸዎ ። መስዑድ!!! ዝኾነ ምስ ትገብር ኡይ ክብል እየ ንዋላዲትካ ድማ ክነግረልካ እየ ኪብሎ ከለኹ ዝኾነ መልሲ ከይሃበኒ ኣፈይ ዓቢሱ ዝኾነ ቃል ምስ ተውጽኢ በዛ ካራ ህይወትኪ ከሕልፈኪ እየ .………………ዝ…ን….ታ………። ‘’

የዕኒታ ንብዓት ቀጸረ እቲ ንኽትዓግቶ ትቃለሶ ዝነበረት ጀለምታ ናይ የዕንታ ግን ካናለኡ ዝተሰብረ ዲጋ እንክመስል ተፈርሸሔ ። ድሕሪ ናይ ገለ ደቃይቅ ዝንታን ንብዓታን ግን ናብ ዕላልና ንኽንምለስ ኣተባባዕኩዋ ።

‘’በቃ ከምዚዝብለካ እዩ ሓይሉ ተጠቂሙ ዝደለዮ ገሩ ። ብድሕሪኡ ንዓይ ኣብቲ ገዛ ገዲፍኒ ናብቲ ዝሓሰቦ ክፍጽም ዘመንገዎ መርዓ ተመሊሱ። ኣነ ግን በቃ እንዲዒ መሬት ኣፍ ኣውጺኣ ክትውጠኒ ጸልየ ንብሰይ ፈንፊነያ የዕነተይ ደም ክሳብ ዝሰርቡ ተነኽኒኸ ፊቅ ኢለ ። ድሕሪ ከባቢ 3 ሰዓታት  ዝኸውን ድማ ማኪና ኣብ ደገ ኮይና ኪላክ ገብረት ማዕጾ ንክኸፍት ድማ ኣብራኸይ ወለል እንዳ በለኒ ገፈፍ ኢለ ተሳእኩ ። ማዕጾ ከፊተ እቶም ስድራ ምስ ኣተዉ ቀዲማ ዝረኣየትኒ ወላዲቶም ወ/ሮ መርየም እያ ሰንቢዳ ድማ እንታይ ኮንኪ ክትበኽዪ ጸኒሕኪ ክትብል ኣምሪራ ሓቲታትኒ ። ሓወይ ኣብ ኤርትራ ዘሎ መይቱ ምስ በልኩዋ ንሳ ውን ከቢድ ጓሂ ተሰሚዕዋ መስኪነይቲ ‘’ ያኣላህ‘’ እንዳ በለት ነቶም ስድራ በብሓደ ነገረቶም እቲ ገባሪ ኩፉእ ዝኾነ ወዳ ግን ከምዛ ዘይሰምዐ ንውሽጢ ከይዱ። ኣብ መደቀሲኡ ኮይኑ ማጋዜን የንብብ ነይሩ ። ብዝኾነ ኣነ ድሕሪ እቲ ፍጻመ እቲ ገዛ ሲኦል ኮይኑ ተሰሚዕኒ በቃ ዝነበረኒ ሕሳብ ወሲደ ክኸይድ ንወላዲቶም መርየም ሓቲተያ። ንኽጸንሕ ዋላ’ካ ኣጥቢቃ እንተ ለመነትኒ  ኣይሰማዕኩዋን። ብኾምኡ ድማ ካብቲ ገዛ ወጽአ ምስ ሓንቲ መሓዛይ ክቕመጥ ጀመርኩ እንተ ኾነ ልዋም ለይቲ ዝሓደርኩሉ እዋናት ኣይዝከረንን። ለይቲ ቀጻሊ ይብህርር የህተፍትፍ ነዚ ዝተዓዘበት መሓዛይ ድማ ሓንቲ መዓልቲ ኮፍ ኣቢላ ደጊም ንሕና መሓዙት ዘይኮና የሕዋት ኢና ንስኺ ግን ገለ ዝሓባእክለይ ምስጢር ኣለኪ። ንሱ ድማ ዋላካ ክትሰትርለይ እንተፈተንኪ ለይቲ ለይቲ ቀጻሊ ትድርግሕዮ ኣለኺ ። ሰለዚ እንታይ እዩ ጸገምኪ ፡ ብምባል ቀጻሊ ክተሸግረኒ ጀመረት ። በቃ ምስ ኣሸገረቲኒ ግን ነቲ ጉዳይ ኣዕሊለያ። ብጣዕሚ ሰንቢዳ ነዚ ሽግር ሒዝኪ ኢኺ  ስቕ ኢልኪ  ዘለኺ ። ብሓቂ ሰነፍ ኢኺ። እዚ ደኣ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክቐርብ ዘለዎ ሰብ እንድዩ ኢላትኒ። ብዝኾነ ኣነ ምስቲ መስዑድ ዝበለኒ ዘረባ ብጣዕሚ ፈርሐ ኣስቂጠ መዘዝ ውን ከይመጽኒ ብምባል እየ ኢለ ኣይነገርኩን በልኩዋ።  መሓዛይ ድማ ደሓን ዋላ ሓንቲ ጸገም የብሉን ብምባል ንሓደ ንዓይን ንዓኣን ብቀረባ ዝፈልጥ ቤተሰበይ [እዚ ንዓይ ምስኣ ዘራኸበኒ ሰብ] ገዛ ጸዊዓ ኣነ ኣብ ዘለኹሉ ኩሉ የዕሊላቶ ብጣዕሚ ሰንቢዱ ። እዚ እዩ እቲ ጉድይ ይብለካ ።” ብምባል ነቲ ዘሕዝን ፍጻመ ዘርዚራትለይ። ነቲ ምስኣ ዘራኸበና ናይ መቕርባ ድማ ምሳና ኾይኑ ነቲ ዕላል ይካፈሎ ብምንባሩ ተወሳኺ መብርሂ ክረክብ ብምባል ተወከስክዎ ።

‘’ኣነ ኣብዚ ዓዲ ጋሻ እየ ዘለኹ። ኣብ ርእሲኡ ድማ ናይ ቋንቋ ሽግር ኣሎ ስለዚ ሓገዝ ናትካ ምደለና ነዚ ወዲ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ከነቅርቦ ‘’  ረድኤት ካባይ ሓተተ ። ኣነ ሓንቲ ነገር ክሕግዞም ከምዝኽእል ሓበርኩዎም ። ብዛዕባ ከምዚ ጉዳያት ብሰፍሐ ዝከታተል ሙታዕዊናት ኣልላጂኢን [ምትሕብባር ስደተኛታ] ዝበሃል ምስ UNHCR ብቐረባ ዝሰርሕ ሱዳናዊ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ከም ዘሎ፡ ክሳብ ኣብ ቤት ፍርዲ ብናቱ ወጻኢታት ጠበቓታት ብምቁጻር ንስደተኛታት ጉዳያቶም ከም ዝጣበቀሎም፡ ናብዚ ማሕበር ድማ ንሰናይት ክወስዳ ከም ዝኽእል ኣብራህኩሎም ።  ሰናይት ንሓሳበይ ዋላ እካ እንተ ደገፈቶ እቲ ኣብ ማዕሙቕ ከርሳ ዝኣተወ ፍርሂ ግን ነግ ፈረግ ከም ትብል ገበራ። ሰናይት ትርከበና ሰለስተና መዓልቲ ተቛጺርና ድማ ናብቲ ዘይምንግስታዊ ናይ ግብረሰናይ ማሕበር ኣበልና ። ኣባላት እቲ ማሕበር ብፍሑሹው መንገዲ ተቐቢሎም ጉዳያትና ክስምዑ ውን ተወከሱና ። ብዝኾነ ኣነ ምስ ሰናይት ኣላለዮም በዓልቲ ጉዳይ ንሳ ከም ምኻና  መጠን ድማ ናዓና ደገ ንኽጸንሕ ሓበሩና ። እንተ ኾነ ናይ ቋንቋ ጸገም ከም ዘለዋ ክገልጸሎም ኣብ ዝፈተንኩሉ እዋን፡ ተርጎምቲ ከም ዘለዉዎምን ጉዳያ ድማ በቲ ትመልኮ ቋንቋ ንኽትዛረብ ሽግር ከም ዘይብሎም ሓቢሮም ደገ ንኽንጸንሕ ነጊሮሙኒ። ድሕሪ ገለ ደቓይቕ ግን ስመይ ጸዊዖም ንኽኣቱ ፈቐዱለይ። ኣብቲ ማሕበር ሓላፊት ጨንፈር ጉዳያት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ተጽንዕ ሱዳናዊት ድማ እቲ ጉዳይ ክጽናዕ ከም ዝኾነን ምሉእ ናይቲ ዓማጺ ኣድራሻን ቁጽሪ ስልኪን ናይቲ ዝተዓመጸትሉ ገዛ ካብ ሰናይት ብምውሳድ ከምኡ ድማ ናታን ናተይን ቁጽሪ ስልኪ  ወሲዳ ብቆጸራ ተፈላለና። እቲ ጉዳይ ድሮ መጽናዕቲ ተጀሚሩ መስዑድ [ንሰናይት ዝዓመጻ] ኣብ ፖሊስ ተጸዊዑ መርመራ ከምዝተኻየደሉ ድማ ፈሊጥና  ኣለና ።

ነዚ ጒዳይ ብቐረባ እንዳ ተኸታተልኩ ከኣ ተወሳኺ ሓበሬታ ከስዕብ እየ።

ሓበሬታ፡ ንድሕነት ግዳይ ክንብል ኣብዚ ተጠቒምናሉ ዘላና ስም ናይ ብርዒ ስም እዩ።

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s