“ናፍቐ”

በሰላ ስደት ኣብ ንፍሲ-ወከፍ ስድራ ቤት ኤርትራ ኣትዩ ፡ ሰፈሩ ካብ ዘጣጥሕ ነዊሕ እዋን ኣቑጺሩ ኣሎ ። እቲ ዘሕዝን ቃንዛ ስደት ፡ ነቲ ዓዱ ራሕሪሑ ዝወጸን ፡ ነቲ ኣብ ዓዲ ከብዱ ሓቑፉ ዘሎን ብማዕረ ዘረኻኽበሉ ምዃኑ እዩ ። ብዓቢኡ ስድራቤታት ፋሕ-ፋሕ ኢሎም ክበታኑ ፡ ምረቱ ጎሊሑ ይርኣየካ ፡ ተፈጢሩ ዘሎ ማሕበራዊ ጸገምን ፡ ከቢድ ስምብራቱን  መዓስ ኮን ዝዕረ ? ” ዘየብል ኣይኮነን ። ውሉድ ካብ ወላዲኡ ፡ ሓው ካብ ሓውቲ ተፈላልዩ ዝነብረሉ እዋን ፡ እንታይ ሕማቕ ዛንታ  ዘብል እዩ። መሰረት እዚ ኩሉ ኣደራዕ ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ፡ ዘይቕርዑይ ኣካይዳ መንግስቲ እዩ ። ዓቕሚ-ኣዳም ዘዝኣኸለ ዜጋ፡ ወዲ ሃገር ፡ ብዕጭኡ ከምዝተረትዐ ፡ ናብ መወዳእታኡ ዘይፍለጥ ፡ ብሽፋን ሃገራዊ-ኣገልግሎት ምሉእ ዕድመ-ንእስነቱ ንብላሽ ክሓልፍ ስለዘየፍቕድ ፡ ብዝተፈላለየ መልክዕ ናይ ኣድማ ወይ ኣብያ ፡ መጽሎቒታት ሃሰስ ካብ ምባል ዓዲ ኣይወዓለን ። ሓደ መልክዕ ናይዚ ኣብያ ፡ ስደት ምዃኑ እዩ ። ክንዲ ሰብ ዝኣኸለ ፍጡር፡ ከም ምርጭኡ እንተገበረ ፡ ኣምበይ ምኸፍአን ፡፡

ሽሕ’ ዃ በዚ ጉዳይ እዚ ዝሑጎስ ዜጋ እንተዘይሃለወ ። መዓንጣ ዘይቖጸሩ ፡ ህጻናትን ትሕቲ- ዕድመን’ከ ምስ ምንታይ ምተቖጽረ ። ኣብዚ እዋን እዚ ዘይነዓቕ ቑጽሪ ህጻናትን ትሕቲ-ዕድመ  ቖልዑትን ፡ ናብ ስደት ገጾም ከቛምቱ ምርኣይ ፡ መዓንጣ-ከብድኻ ካብ ዘሕርር ሓደ እዩ ። ጓል-ኣነስተይቲ ህጻን  ሓበን፡ ኣብ መወዳእታ መዓልቲ ናይቲ ንኣርባዕተ መዓልታት ዝወሰደ ጉዕዞ ስግረ-ዶበይ ዝረኣኽዋ ፡ ብግምተይ ኣብ ክልል ዕድመ 11-13 እትርከብ እያ ። መጀመሪያ ዝረኸቡና ሰራዊት ኢትዮጵያ ፡ ዘድሊ ኣቐባብላ ጌሮም ፡ መጉዓዝያ ክሳብ ዝምደበልና ክነዕርፍ ስለዝተነገረና ፡ ኣነ ምስ ካልኦት መማጽእተይ ፡ ንዝተዋህበና ሻሂ ፡ ብባኒ እናኣካፈና ፡ ነቲ ዝመጻእናዮ ነዊሕ መገዲ ብዓይኒ ሕልናና ክንምለሶ ንፍትን ምንባርና ርዱእ እዩ ኔሩ ። ኣብ መንጎ ከምዚ ዝበለ ሓሳብ ከለኹ ከኣ’ዩ፡ እታ  ስደተኛ ምዃና ድሒሩ ዝበርሃለይ ህጻን ሓበን፡ ዝተበጣጠሰ ጫማኣ ኣብ አዳ ሒዛ ፡ ናብቲ ዝነበርናዮ ቦታ ብሓውሲ ዘገምታ ክትመጽእ ዝረኣኹዋ ። ኣብ መጀመርታ ዋላ’ዃ ጓል እቲ ከባቢ ዝነበራ ዓድታት (ደምበታት) መሲሉኒ እንተነበረ ። ከም ኩላትና ስደተኛታት ንመባእታዊ ሕቶታት ምስ ተጸውዐት ግን ፡ ፍጹም ስምባደ ዓሰለኒ ።

እዛ ምረትን ክብደትን ስደት ብዝኾነ ይኹን ተኣምራት ክስቆራ ዘይትኽእል ህጻን       እንታይ ኮን ኮይና እያ ? ” ኣብዚ ዕድመ እዚ ናብ ስደት ተምርሕ ዘላ ብምባል ፡ ዓቕለይ ክሳብ ዝጸበኒ ፡ ንነብሰይ ብሕቶታት ኣዋጠርኩዋ ። የግዳስ ኪኖ ምግማት ሓሊፈ ፡ ዘፍረኹዎ ሓንቲ’ዃ ኣይነበረን ። ብኸባቢ ጾሮና ዝርከብ ከባቢ ግርሁ-ስርናይ ዝበሃል ዓዲ ናብ ኢትዮጵያ ስለዝሰገርና ፡ ናብታ ኣብ ጥቓና ዝነበረት ነቑጣ መቐበሊ ስደተኛታት ብኦራል ዝዓይነታ ወትሃደራዊት መኪና ተጻዒንና ፡ ግዚያዊ መዕረፊ ቦታ ምስ ሓዝና ፡ ኣብቲ ነቚጣ ዝነበረ ኩሉ ስደተኛ ብሓውሲ ፡ ምሕጫጭ ንበሎ ላግጺ እስከ እንታይ ስደት ኣፍለጠኪ ? ‘ ብዘስምዕ ቃና ፡ ዘርከበ ሰብ ብሕቶ የታርኻ ነበረ ። ቐባሕባሕ ዝበዝሖ ምላሽ ካብ ምሃብ ዘይትቑጠብ ፡ ህጻን ሓበን ፡ ኣነ ክሰምዖ ዘይክእል መልሲ እናሃበት ከከም ኣመጻጽኦም ተፋንዎም ነበረት ። ኣብዚ ዝተጠቕሰ ነቚጣ እንተወሓደ ን 2 ወይ 3 መዓልታት ክንጸንሕ ንኽእል ኢና ኢለ ብምግማት ፡ ክቐርባን ከዕልላን ጀመርኩ ። ኣነ’ውን ከም ሰበይ ፡ ገለ ግሩህ መልሲ ህጻን እንተ ረኸብኩ ካብ ምባል ፡ ሽማ ብምጥቃስ ፡  እንታይ ክትገብሪ መጺእኪ ? ” ብምባል ሓተትኩዋ ። ነዊሕ ሸንኮለል ከይበለት የሕዋተይ ናፊቐበለትኒ ። ንግዚኡ ከም ተራ መልሲ ክሓልፎ’ኳ እንተ ደለኹ ፡ ነብሰይ ምግባር ግን ኣበየኒ ። ብዘይቀልዓለም ውን ዝጽበዮ ዝነበርኩ መልሲ ኣረጋጊጸ’ኳ እንተ ዘይፈለጥኩዎ ፡ ከምዚ ዝበለ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢለ ግን ፍጹም ኣይገመትኩን ። ከም ስምብድ ኢለ ካበይ ከም ዝመጸት ምስ ሓተትኩዋ ፡ ካብተን ኣብቲ ከባቢ ዶብ ዘለዋ ዓድታት (ማይ- ዓጋም) ምዃና ነገረትኒ። ካብ መጀመርታ ትርኢታ ፡ ብዙሕ ድኻም ዘይንበባ ኮይና ፡ ከቢድ ስምባደ ከምዝነበራ ግን ብግሁድ ይርአ ። ብኸመይን ምስ መንን ከምዝመጸት ምስ ሓተትኩዋ ፡ ክትኣምኖ ኣዝዩ ዘጸግም ዛንታ ኮይኑ ረኸብኩዎ ።

ብመሰረት ቃል ህጻን ሓበን ፡ ከባቢ ሰዓት 5፡00 ድሕሪ ቐትሪ ኣቢሉ ካብ ቤታ ወጺኣ ፡ ጉዕዞ ከም ዝጀመረቶ ፡ ቁሩብ ድሕሪ ምኻድ ፡ ትፈትዎ ከልቦም ሎኽ-ሎኽ እናበለ ደድሕሪኣ እናመጸ ከም ዘሸገራን ፡ ነዊሕ መገዲ ምስ ከደት ከም ዘይምለስ ምስ ኣረጋገጸት ኣብ ሓደ ጉንዲ ገረብ ኣሲራቶ ከም ዝመጸትን ኣዘንተወትለይ እናሰሓቐት ። ኩነታት መገዲ ፡ ብመሰረት እቲ ቕድሚ ቑሩብ ዓመታት ፡ ዓበይቲ ኣሕዋታ ዶብ ክሰግሩ ከለዉ ዝጠቕሱዎ ዝነበሩ ቦታታት ብምጽናዕ’ኳ እንተ ተበገሰት ፡ ኣብ ሞንጎ መኣዝና ጠፊኡዋ ነዊሕ ዕውንውን ከም ዝበለትን ፡ ብርሑቕ ድምጺ ኣዛብእ ሰሚዓ ድማ ኣብ ሓደ ዓቢ ኦም ፡ ከይደቐሰት ብኾፋ ከም ዝሓደረት ፡ ከም ተራ ዛንታ ኣምሲላ ነገረትኒ ። ይትረፍ ንህጻን ትሕቲ ዕድመ ጓል- ኣነስተይቲ ፡ ንእኹል ሰብ’ኳ ፡ ንበይንኻ ፡ እሞ ከኣ ጸልማትን ኣብ ጸምጸም በርኻን ፡ ከጋጥም ንዝኽእል ሽግር ፡ ብዓቕመይ ክግምት እኳ እንተፈተንኩ ፡ ነታ ኣብ ጥቓይ ዝነበረት ሓበን እንክርኢ ግን ምስ ተኣምራት ጸብጺበ ጥራይ ክሓልፎ ይቐለኒ ነበረ ።

ሓበን ማእከላይ ደረጃ ትምህርታ ዘይዛዘመት ፡ ኣብታ ብዙሓት ኣባላት ዝነበሩዋ ስድራቤት ፡ እታ ናይ መወዳእታ ጓለንስተይቲ ምዃናን ፡ ትሕትኣ ሓደ ሓው ከም ከምዘለዋን ደሓር ተረዲኡኒ ። ወላዲኣ ብምኽንያት ውትህድርና ፡ ኣብ ነዊሕ እዋን ብዕረፍቲ መጺኡ ፡ ብዙሕ ከይጸንሐ ናብ ቦታኡ ከም ዝምለስ ምስ ነገረትኒ ፡ ብሓቂ ከብደይ በልዐትኒ ። እቶም ዝተረፉ ዓበይቲ የሕዋታ ግን ፡ ተማሃሮ ምስ ምንባሮም ኩሉ ግዜ ኣብ ዙሪያኣ ኮይኖም ፍቕሮም እናለገሱላ ከምዝዓበየት ነገረትኒ ። ብኸምዚ እቲ ንሳ ከም ሓለፋ ዝተቛደሰቶ ፍቕርን ሓልዮት ስድራቤትን ፡ ዝያዳ ካልእ ማንም ትሰርዖ ምንባራ ፡ ከይተዛረበት ከተስተውዕለሉ የገድደካ ። እዋን ኣረኻኺቡሎም ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ምስ ወድኡ ፡ ናብ መደበር ታዕሊም ሳዋ ክወርዱ ስለዘይተዋሕጠሎም ፡ ዓዶም ራሕሪሖም ናብ ዓዲ ሃገር ክስደዱ ከምዝመረጹ ካብ ዘረባኣ ተረዲአ። ኣብቲ መጀመሪያ ትብል ህጻን ሓበን ፡ ትፈትዎምን ተፍቅሮምን ክልተ ኣሕዋታ ፡ ብሓደ ተተሓሒዞም ናብ ኢትዮጵያ ምስ ሰገሩ ፡ ብጽሙዋ ተበሊዓ ፡ ብኽያት ጥራይ ከምዝኾነት ነገረትኒ። ደሓር ግን ምስ ግዜ እናለመደቶ ከም ዝመጸትን ካልኦት ኣሓዋታ ኣብ ጥቓኣ ምስ ምንባሮምን ፡ ነገር ኣደ ኮይኑዋ ወላዲት ሓበን  ውን ፡ ክምለሱ ምዃኖም እናነገረት ትጥብራ ምንባራ ዘኪራ ክትስሕቕ ደለየት። ኣብ ክልተ(2) ዓመት እቶም ኣቐዲሞም ዝሰገሩ የሕዋታ፡ ተርታ ዘረኻኸበሎም ክመስሉ ካልኦት ክልተ(2) ኣሕዋታ ፡ ተተሓሒዞም ኣሰር እቶም ዝቐደሙ ኣሕዋቶም ስዒቦም ናብ ኢትዮጵያ ሰገሩ ። እተን ዝተረፋ ክልተ(2) ደቂኣንስዮ ኣሓታ’ውን ተመርዕየን ኣብቲ ጎደቦ ዓድታት ስለዝነበራ ፡ ገዛ ንሓበንን ካልእ ንእሽተይ ሓዋን ሒዛ ምስ ወላዲታ ከምዝተረፈት ነገረትኒ ። ብድሕሪ’ዚ ሂወት ገዝኦም ብጽሙዋ ተበሊዑ ምንባርካ ዘጽልእ ምዃኑ ተረኸትለይ ። እቲ ምስኣ ተሪፉ ዝነበረ ሓዋ ብዕድመ ካብኣ ኣዝዩ ከም ዝንእስ ፡ ኣዝያ ከም እትፈትዎን ምስ ነገረትኒ ፡ ብግደይ ኣነ’ውን ነቶም ዝፈትዎም ነኣሽቱ ኣሕዋተይ ብምዝካር ንድሕሪት ተመለስኩ ። ኣበይነት ኣሕዋታ ኣረጋጊጻ ዝፈለጠት ክትመስል ህጻን ሓበን ኣብ መዓስከር ከም ዘለዉን ፡ ክትረኽቦም ማዕረ ክንደይ ተሃዊኻ ከም ዘላን ምስ ነገረትኒ ብሓቂ ቀናእኩላ። ከም ዋዛ ኣምሲለ ከኣ ምስ ረኸብኪዮም ድኣ እንታይ ክትብልዮም አኺ ? ” በልኩዋ።  ሓደ ዘይተጸበኹዎ ነገር ከኣ ኣተምብሀትለይ ። ምስቶም ትፈትዎምን ተፍቕሮም የሕዋታ ቑሩብ ኣዋርሕ ጌራ ፡ ስሒቓ ተጻዊታ ናብ ወላዲታን ዓዳን ክትምለስ ምዃና፡ ብርእሰ-ተኣማንነት ምስ ነገረትኒ ፡ ምስትንፋስ ስኢነ ዓቕለይ ጸበበኒ ። ከም ስምብድ ኢለ ከኣ ክትምለሲ ኢኺ ንዓድኹም ? ” በልኩዋ።  ብዘይዝኾነ ይኹን ተርባሽ ናፊቐዮም እንደኣለይ እምበር እወ ክምለስ ! ” በለትኒ ። ዝሰማዕኩዎ ዘበለ ኩሉ ሕልሚ ክኾነለይ ብልቢ ተመነኹ ። ዝብላ ጠፊኡኒ ከም ህጻን ኣዕለበጥኩ ። ደሓር ግን ዝነበረኒ ዓቕሊ ኣዋህሊለ ‘ ንምንታይ ?’ በልኩዋ ፡ ሓውሲ ኩራን ምፍርራሕን ኣምሲለ ። ሕጂ ብልክዕ ክዝክሮ ዘይክእል ሽም ሓዋን ወላዲታን ብምጥቓስ ፡ ከአ ክትገድፎም ከምዘይትደልን ፡ ኣብ ዓዳ ክትነብር ከምእትምነን ምስ ነገርትኒ ፡ ብልበይ ኣድኒቐ ምጽጋብ ሰኣንኩዋ ።

ከምዚ ኢልና ኣብ ካልኣይ መዓልትና ፡ ካብቲ ዝነበርናዮ ነቚጣ ብነኣሽቱ መካይን ፡ ናብ ሓውሲ-ከተማ ግርሁ-ስርናይ ዝበሃል ቦታ በጻሕና ። ምሳሕ በሊዕና ቊሩብ ድሕሪ ምዕራፍ ከኣ ፡ ብሓንቲ ዓባይ ናይ ጽዕነት መኪና ፡ ናብ መቐበሊ ስደተኛታት UNHCR (ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት) እንዳባ-ጉና ኣቶና ። ነዊሕ ከይጸናሕና ንህጻን ሓበን ናብ መዕቖቢ ትሕቲ-ዕድመ ወሰዱዋ ። ክሳብ እዚኣ ሰዓት እዚኣ ፡ ህጻን ሓበን ሓሳብ ልባ ጌራ ፡ ናፍቖት የሕዋታ ብመጠኑ ኣውጺኣ ፡ ከም ቓላ ንዓዳ ተመሊሳ’ዶ ትኸውን እናበልኩ እዝክራ ።

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s