ዛንታ መሰረት

መሰረት’ዩ ዝብሃል፡ ከም ሽሙ መሰረት ናይታ እናሓንቐቐ ዝዓበየላ ኣርባዕተ ዝኣባላታ ስድራ ቤት እዩ። ትርጉም ሽሙ ብተግባር ከመስክር ዘንቀደ እዩ ዝመስል፡ ክንዲ ሰብ ኣኺሉ ልቢ ካብ ዝሰቍር፡ ኩሉ እንተናኡ መስተርሆት እታ ዘፍቕራ ቤቱ ኣብ ምርግጋጽ ዝወፈየ ህርኩት መንእሰይ’ዩ። ጌና ተመሃራይ መባእታ ደረጃ እናሃለወ፡ ንዘንጸላልው ዝነበረ ክብደት መነባብሮ ስድራ ቤቱ፡ ከቃልል ከይተሓለለ ሓርኮትኮት በሃላይ’ዩ። ትምህርቲ ተዓጽዩ ክረምታዊ ዕረፍቲ ኣብ ዝጅምረሉ እዋን፡ ዘይከም መዛንኡ፡ ከዕርፍን ክጻወትን ከይመረጸ፡ በለስ እናሸቐጠ ብዓቕሙ ኩነታት ገዝኡ ከመሓይሽ ዝጓየ ሃብሮም መንእሰይ ምንባሩ መተዓብይቱ ይምስክሩ።
ኣቦ መሰረት ኣብ ሞያ ስራሕ ዕንጸይቲ ዝተዋፈረኮይኑ ንንውሕ ዝበለ እዋን ዝሰርሐ እዩ። ምስ ምውሳኽ ክብደት መነባብሮን ወሰኽ ክራይ ገዛን ህይወት ቤቱ እናመረረ መጸ። ዝርካበን ተዋህሊለን ዝመጻ ወርሓዊ መሃያ፡ ኪኖ ኽራይ ገዛ ዘይሓልፋ ብምንባረን ተወሳኺ ምንጪ ኣታዊ ምንዳይ ግዴታ ነበረ። ነዝን ወዲ ከምዝን ብእዋኑ ዘስተውዓለ ቦኽሪ ገዛ መሰረት፡ ነዛ ነብሱ ኣብ ዘየእትዋ ኣይነበሮን። ኣንጻር እብረ ትምህርቱ፡ ኣብ ሓደ ትካል ስርሓት ዕንጸይቲ ተቘጺሩ ይሰርሕ ምንባሩን፡ ይኹን ድኣ’ምበር ዝረኽቦ ዝነበረ ውዕለት ኣኻሊ ብዘይ ምንባሩ፡ ወትሩ ቕሳነት ዝኸልኦ ዝነበረ ጉዳይ እዩ ኔሩ። ካብ ሓደ ትካል ናብ ካልእ እናተናጠረ ዝኣክል ሞያን ክእለትን እናደለበ መጸ። ተዋፊርሉ ዝነበረ ሞያ ቕልጡፍ ለውጢ ኸምጽኣሉ ከምዝኽእል ስለዝኣመነ፡ ሃሙን ቀልቡን ኣብ ምዕባይ እዚ ሞያ ወፈዮ። ከም እምነቱ በዚ ሞያ ክረኽቦ ዝጀመረ ኣታዊ፡ ህይወት ገዝኡን ኣሕዋቱን ብመጠኑ ተቓለለ። ከዕርፍ ከይበለ ቀዳመ-ሰናብቲ ኣብ መንበሪ ገዝኡ ዀይኑ ዝሰርሖም ዝነበረ ፍርያት ውሃ ዘበሉ ምንባሮም መተዓብይቱ ይዝክሩ። ኣብ ከባቢ ገዛውቱ ዝጥለብ ዝነበረ ኣቕሓ ጎይትኡ ዀነ። ወላዲ መሰረት ኣብ መጀመሪያ 40ታት ዝርከብ ኣቦ ብምንባሩ፡ ግደ’ቲ ጨው ዘይነበሮ ግፋ ኮይኑ፡ ወትሃደር ካብ ዝኸውን፡ ክብደት መነባብሮ እዛ ስድራ፡ ልዕሊ ማንም ካልእ እዋን በኣሰ።
ብኸምዚ ሓላፍነት ስድራኡ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ዝባን መሰረት ኮይኑ፡ እናተሓጎሰ ኸከናውኖ ጀመረ። ተመሃራይ ካልኣይ ደረጃ ብምንባሩ፡ እታ መርዘን ወለድን ዘዝዓኾኹ መንእሰይን ዝነበረት ቤት ትምህርቲ 12 ክፍሊን መደበር ታዕሊምን ሳዋ፡ ሓለፋ ኹሉ ድቃስ ክትከልኦ ጀመረት። ነታ ቑሩብ ትንፋስ ክትሰኵዕ ዝጀመረት ቤቱ ዝዓበየ ፈተነ ምዃኑ ዝተረድኦ መሰረት፡ ነንበይኑ ምኽንያታት እንዳፈጠረ፡ እንሓንሳብ ውን ኮነ ኢሉ ኣብ ዝመሃሮ ዝነበረ ደረጃ ትምህርቲ እናደገመ ቑሩብ ተሳለየ፡ ኣብ መጨረሽታ ትምህርቱ ብምቑራጽ ምሉእ መዓልቲ ክሰርሕ ጀመረ። ጉዳይ’ቲ እናሓደረ ዘገርምን ዘስሕቕን “ፍቓድ መንቐሳቐሲ ወረቐት” ንመንእሰይ መሰረት’ውን ስለዘይንሕፍ “ጭርጭር ዓበደ” ዝዓይነቱ ኣተሓባባእ እናተጻወተ ዝከኣሎ ፈተነ፡ ክሳብ መዓስ ? እዩ’ሞ ከምዚ እናበልካ። ነዛ ንሩሕካ ንውልቕኻ፡ ናበይን፧ ንምንታይን፧ ትንቐሳቐስ ምህላውካ፡ ፍቓድ መንቐሳቐሲ ኣትሕተተሉ ሃገር፡ እናሓደረ ዘደንጹ ተርእዮ ዓድና ብምዃኑ፡ ዕጫ ዝበዝሐ ኤርትራዊ መንእሰይ “ግፋ” ሓደ መዓልቲ ከጋጥሞ ምዃኑ ኣሚኑ ስርሑ ቐጸለ። ውዒላ ሓዲራ እታ ዝፈርሓ ዝነበረት ኣጋጣሚ ገጠመቶ። ተገፊፉ ናብ ናቕፋ ድሕሪ ምኻድ ን– ኣዋርሕ ተዓለመ። ክብደትን መነባብሮን ታዕሊም ዘይጽወር’ኳ እንተነበረ፡ ንመሰረት’ሲ ጉዳይ’ታ ብዘይ ሓጋዚን ኣላይን ዝገደፋ ስድራ ቤቱ እዩ ዘይጽወር ኮይኑዎ ዝነበረ። ዋላ’ኳ ድሕሪ ታዕሊም ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ይምደብ እኸውን’የ ኢሉ ይትስፎ እንተነበረ፡ ነብሱ ግዲ ይነግሮ ኔሩስ፡ እንተዘይኮነ’ኸ ኢሉ ዝጭነቖ እበዝሕ ምንባሩ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተራኺብና ድሕሪ ምዕላልና ነጊሩኒ’ዩ። ዕድል’ውን ኣንጻሩ ዝወገነት ክትመስል፡ ካብ ዝፈርሖን ዘጨንቖን ዝነበረ ኣይወጸን፡ መሰረት ናብ ግንባር ዓሰብ ዘሎ፡ ከባቢ ቡሬ ተመደበ።
ኣብቲ መጀመርያ እዋን ገለ ፍታሕ እንተረኸብኩ ብምባል፡ ኩነታት’ታ ብዘይ ሓጋዚ ገዲፍዋ ዝመጸ ስድራቤቱ ንኣብ ጥቓኡ ዝነበሩ ሓለፍቱ ከረድኦም ፈተነ፡ ዝወሃቦ ዝነበረ ግብረ-መልሲ ኪኖ ምድንጋጽን ምጥባርን ምድዕዓስን ዝሓልፍ ብዘይ ምንባሩ፡ ልዕሊ ካልእ እዋን ንህላዌኡ ክሳብ ዝፈታተኖ ከጨንቖ ጀመረ። ይኹን ድኣ’ምበር ሎሚ’ዶ ጽባሕ ፍታሕ ይግበረለይ እናበለ ከይተሓለለ ጥርዓኑ ብምቕጻል ንኣዋርሕ ዝኸውን ተጸበየ። ንዘቕርቦ ዝነበረ ምሕጽንታ ጸማም እዝኒ ተዋሂቡ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሕሉፍ ተሓሊፉስ “መን ኴንካ ኢኻ ንስኻ፧ ኩሉ ኣብዚ ዘሎ ጸጸገማቱ ኣለዎ” ዝብል ኣቃጫጭ ዝመልኦ ምላሽ ሓላፊኡ ኣጸቢቑ ይዝክሮ። ድሕሪ’ዚ እዩ እምበኣር መንእሰይ መሰረት፡ ዝዀነ ይኹን ሰብኣዊ ፍታሕ ክግበረሉ ከምዘይክእል ዘረጋገጸ፡ ግላዊ ስጉምቲ፡ እቲ ኣማራጺ ዘይብሉ ምኹኑ ዝኣመነ። ናብ ኣስመራ ምምጻእ ካብቲ ዝነበሮ ቦታ ዘይሕሰብ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዋላ ብዝኾነ ተኣምር እንተሰለጦ’ውን ኣደዳ ማእሰርትን ከልበትበትን ኮይኑ፡ ካልእ ሽግር ስድራቤቱ ከምዝኸውን ስለዝበርሃሉ፡ መሰረት ክልእ ዝሓሸ ኣማራጺ ከናዲ ተገደደ። ኣቲ ሓደን ዝሓሸን ኢሉ ዝሕሰቦ ከኣ ዓዲ ምቕያር ነበረ፡ ብኸመይን ምስ መንን፧ ግን እቲ ካልእ ዘይስገር ኣጋጣሚ ዀኖ። ኣጻምእ ቡሬ ይትረፍ ንበይንኻ፡ መኻይድቲ ሃልዩካ’ኳ ንጋዳን ንህይወት ዝፈታተንን እንተዀነ፡ ካብ ድሕሪ ክልተ ሰለስተ ዓመት እሞ ኽኣ፡ ንኽልተ ሰለስተ ወርሒ ንዕረፍቲ ኢልካ ትጽበ፡ “ዝረኸበ ይርከበኒ፡ ምፍታን ይሓይሽ” ብምባል፡ መስለዂ መገድታት ሃሰው ምባል ጀመረ። ድሕሪ ቑሩብ ኣፈናዊ መጽናዕትን ልዝብን ምስ ገለ ኣብ ጥቓኡ ዝነበሩ ብጾት፡ መዓልቲ ምብጋስ ምስ ሓደ ካልኣዩ በተኸ።
ብመሰረት ገምጋሞም፡ መገዲ ክልተ ወይ ሰለስተ መዓልቲ፡ ክወስደሎም ከም ዝኽእል ኣሚኖም’ኳ ኣንተተበገሱ፡ ዘይከምቲ ገምጋሞም፡ ኣብ መንጎ ጕዕዞኦም መኣዝኖም ሰለዘጥፍኡ ንሓሙሽተ መዓልታት ብዘይምቍራጽ ተጓዕዙ፡ ጽንኩርነት እቲ ጉዕዞ ማዕረ ንህወት ዝፈታተን ኮነ። ሒዞሞ ዝተበገሱ ስንቕን ዝስተ ማይን ኣብ ሳልሳይ መዓልቶም ስለዝተወድኦም ብዘይ ዝዀነ ይኹን ዝብላዕ፡ ሽንቶም እናሰተዩ ንኽልተ መዓልታት፡ ኣይ ምዉታት ኣይ ስሩራት ኮይኖም ከምዝተጉዓዙ ምስ ኣዕለለኒ፡ ቕድሚ ነዊሕ እዋን ዝርኣኽዎ ፊልም ኣዘኻኸረኒ። ዛንታ መሰረት ግን ፈጠራዊ ዘይኰነ ክዉን ሓቒ ብምዃኑ፥ ዝብሎን ዝሓስቦን ጠፊኡኒ ጋን ተሰራሕኩ። ተኣምራት ጥራይ’ዩ ክኸውን ዝኽእል’ምበር፡ ሓደ ሰብ ሽንቲ ገዛእ ርእሱ እናሰተየ፡ እሞ ኽኣ ኣብ ማእከል ምድረ-በዳ፡ ንኽንደይ ዝኣክል እዋን ክጸንሕ ይኽእል እናበልኩ፡ ክምልሶ ዘይክእል ሕቶታት ኣብ ቅድመይ ድርድር ኣበልኩዎ። ኣብ ኣእምሮይ ዝመጸኒ ዝነበረ መልስታት ኣእማኒ ብዘይምንባሩ ፡ ካልእ መለኮታዊ ደገፍ ከምዝነበሮም ክኣምን ተቐሰብኩ። እዚ ኩሉ ዘይእመን ፍጻሜታት ሰጊሮም መሬት ኢትዮጵያ ምስ ረገጹ፡ ኩነታቶም ኣሰካፊ ብምንባሩ፡ ብቐጥታ ናብ ኣብ ከባቢኦም ዝርከብ ሕክምና ተወስዱ’ሞ፡ ኩነታቶም ክሳብ ዝመሓየሽ ንሰሙን ዝኣክል ኣብቲ መደበር ጥዕና ጸንሑ፡ ርኡይ ለውጢ ድሕሪ ምምጻእ፡ ስሩዕ ምዝገባ ስደተኛ ሓሊፎም ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣምርሑ።

et20170314-1
ኤርትራውያን ስደተኛታት ቅድሚ ናብ መዓስከር ዓዲ-ሓሩሽ ምኻዶም ብ IOM ይምዝገቡ። ስእሊ፡- IOM

መከራ መሰረት ኣብዚ ዘብዕ ኣይነበረን። ኣብ ኣዲስ ኣበባ እግሩ ካብ ዘንበረላ ዕለት ጀሚሩ፡ መውዓሊ ዝኾኖ ስራሕ ሃሰው ክብል ጀመረ። ገለ ብራሕቒ ዝነብረሉ ኸባቢ፡ ገለ’ውን ሰኣን ስምምዕ ክፍሊት ቀልጢፉ ናብ ስራሕ’ኳ እንተዘይተዋፈረ፡ ተጓይዩ ኣብ ደሓን ዝበሎ ክጸንሕ ከምዘለዎስ ኣይሰሓተን። ከም መደቡ ሓደ መዓልቲ ናብ’ተን ኣቐድም ኣቢሉ ዝበጽሐን ትካላት ክዘራረብ ብምባል እናተጓየየ ኸሎ፡ ሃንደበት ከቢድ ሓደጋ መኪና ኣጋጠሞ። ዝወረዶ ማህሰይቲ ሓደገኛ ብምንባሩ፡ ዝተሰብረ ጸጋማይ እግሩ ክሳብ ዝጽገን፡ ንብዙሕ ኣዋርሕ ዓዲ-ውዒል ኰይኑ፡ ሰኸም’ቶም ኣጸጊዖሞ ዝነበሩ መሓዙቱ ዀነ። ካብ ዝነበሮ ግዚያዊ ስንክልና ሓውዩ ነብሱ ዝኽእለሉ እዋን ክርኢ ብዘይ መጠን ተሃንጠየ። ኣብ ከባቢ ኣርባዕተ ወርሑ ደሓን ዝለዝኾነ፡ ናብቲ ዝመደቦ ስራሕ ኣተወ። ነዊሕ ከይጸንሐ ርኡይ ለውጢ ኣታውን ዕቤት ስራሕን ስለዘርኣየ ንነብሱ ኰይኑ፡ ነታ ኣብ ድሕሪት ዝገደፋ ምጭውቲ ስድራቤቱ ክሕግዝ ጀመረ። ዋላ’ኳ ብዙሕ ኣይኹን ድኣ’ምበር፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልተ ወርሒ፡ ንገለ ነዃላት ቤቱ ክሽፍና ይኽእላ እየን ዝበለን ካብ ምልኣኽ ቡዂሩ ኣይፈልጥን። በዚ ኣካይዳ ካብ ዝኸይድ ድሮ ዓመቱ ኣሕሊፉ ዘሎ መሰረት፡ እንተዝኽእል’ሲ እንታይ ምገበረ፧ ትብል። ደሃይ እታ ዝፈትዋ ስድራቤቱ ኣብ እንግደዓ ምንኣስ ሓዉ ወዲቓ ከምዘላ ድሒሩ ኣተንቢሁለይ’ዩ። ሞራልን ተበግሶን እዚ ብቑል ከይበለ ሓላፍነት ገዝኡ ዝተረከበ መንእሰይ እንክትዕዘብ፡ ብዙሕ ነገራት’ዩ ኣብ ቅድሜኻ ቕጅል ዝብለካ። ኩነታት ዓድና ከምዚ ሕጂ ዘለዎ እንተዘይከውንስ፡ እንታይ ኮን ምገበረ መንእሰይ መሰረት፧ ኣበየናይ ደረጃ ዕቤት’ከ ምሃለወ፧ እዛ ዝተጠቕሰት ስድራቤት’ከ ኣብ ከመይ ደረጃ ምሃለወት፧ ትብል። መን ይፈልጥ ዛንታ መሰረት፡ መሰረት ተስፋ ዘይምቑራጽ፡ ዘይምሕላል ኰይኑ፡ ኣብነት ዝበዛሕና መንእሰያት ስደተኛታት እንተዀነ፧

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s