ራህዋ፡ ተረፍ ውሕጅ

ሰብኣይ ራህዋ ብንየው-ነጀው ናብራ ውትህድርና ሕልፈት ዝሰኣነ መንእሰይ’ዩ። ከም ኩሉ  ኤርትራዊ ስደት ዝሓሸ ፍታሕ ከምጽኣሉ እናተመነየ ኸኣ ካብታ ዝፈትዋ ሓዳሩን ደቁን፡ ዕረ እናጠዓሞ ተፈልየ። ዝበዝሐ ካብ ዕድሚኡ ኣብ ውትህድርናን ከርተትን እዩ ኣሕሊፍዎ። ካብ ምስ ሓዳሩን ደቁን ዘሕለፎ፡ ፈቐዶ በረኻ ገልጠምጠምን ዕንክሊልን ዝበሎ ይበዝሕ። ካብ ኤርትራ ኻብ ዝወጽእ ነዊሕ’ኳ እንተዘየቝጸረ፡ በቲ ማንም ሰብ ዝስክሓሉ ጉዕዞ ምድረ በዳ ሊብያን ባሕርን ሓሊፉ፡ ዑቕባ ካብ ዝሓትት ኣትሒዙ ምጥርናፍ’ታ ዝፈትዋ በዓል ቤቱን ዝፈትወን ደቁን ክርኢ መገዲ ኸናዲ ድቃስ እዩ ስኢኑ። ሓደ መዓልቲ ፍቓድ ኣምላኽ ኮይኑ ምትእኽኻብ’ዛ ስድራ እናተተስፈወ ኽነብር ሓለነ። ከም ትምኒቱ ሆላንድ ኣትዩ፡ ንቡር መስርሕ ስደተኛ ድሕሪ ምምላእ፡ እቲ ካብ ነዊሕ እዋን ዝምነዮ ዝነበረ ምትሕቝቛፍ ስድራቤቱ ዝቐንዓሉ ግዜ እናተቓረበ ምስ መጸ።

በዓልቲ ቤቱ ራህዋን ደቁን፡ ኣብ ዝሓሸ ሃገር ቀሪበን ክጸንሓ ግዴታ ዀነ። ናብ ኢትዮጵያ ሓሊፈን ክጸንሓ ከኣ ከም መደብ ተታሕዘ። ስግረ-ዶብ ይትረፍ ብብዝሒ፡ እሞ ከኣ ኣባላት ሓንቲ ስድራ ቤት ኴንካ፡ ብተናጸል’ኳ ንጋዳ፡ ንራህዋን ደቓን ማዕረ ክንደይ ከቢድን ጽንኩርን ከምዝኸውን ንምግማቱ ኣየጸግምን። ስለዚ’ዩ ድማ ዝሓሸ መገድን ውሕስነትን ኣብ ምንዳይ እቲ ዝበዝሐ ግዜ ዝብላዕ። ራህዋ’ውን ከም ዝዀነት ካልእ ወላዲት ውሕስነት ደቃ ኸተረጋግጽ፡ ዘይክፈል ክትከፍል፡ ካልእ ምስ ድሕነት ዝተኣሳሰር መስዋእቲ ኽትከፍል ድልውቲ ኰይና ተቐረበት።

 refugee_women
ስደተኛታት ደቀንስትዮ ኣብ ኣዲስ ኣበባ                                                 ስእሊ፦James Jeffrey/ IRIN News

ጉዕዞ ኻብቲ እትቕመጠሉ ዝነበረት ከተማ ዓድ-ቐይሕ ኰይኑ ብወገን ሓውሲ ከተማ ጸሮና ተጸጊዕካ ዝሕለፍ ብምንባሩ፡ ነዊሕ’ኳ እንተዘይተባህለ፡ እንተ ንራህዋስ ናይ ብሓቂ ፈተነ’ዩ ዝነበረ። እናኣበራረየት ነተን ነኣሽቱ ደቓ ክትሓዝለን’ኳ እንተጀመረት፡ ከይተበገሰት ብድኻም ክትስነፍ ስለዝጀመረት፡ ብኸምኡ መልክዕ ኣብቲ ዝተሓስበ ቦታ በቲ ዝተመደበ ግዜ ከም ዘይብጻሕ ዝተረድኡ መራሕቲ መገዲ፡ ነቲ ዝነበረ ጸገም ብሓባር ክካፈልዎ ኸምዘለዎም ብምግባር ዝሓሸ ውጽኢት ተረኽቦ። ራህዋ ነታ ዝነኣሰት ጓላ ሓዚላ ኽትሳለ ከላ፡ ዝተረፋ ቘልዑት ከኣ እቶም ብሓባር ዝጕዓዙ ዝነበሩ ሰገርቲ ተማቒሎመን መገዶም ቀጸሉ።

በዅሪ ጓላ ኣብ ከባቢ 13-15 ዓመት ዕድመ እትርከብ ኮይና፡ ነብሳ ከምእትኽእል ዘረጋገጸት ህጻን ነበረት። ነገረ ስጋ ዝኾና በዅሪ ጓላ፡ ሳሕቲ ደሓን እየ ኣብ ዝበለቶ ነቶም ዘይነዓቕ ሓገዝ ዝገብሩ ዝነበሩ ሰለስተ ደቂ ተባዕትዮ ሰገርቲ፡ ከተብርዮም ትፍትን እኳ እንተነበረት፡ ብዙሕ ከይከደት ዶልዓስዓስ ትብል ከምዝነበረት ዓይኒ-ዓይና እናረኣየት ብምድፍናቕ ኣዕለለትኒ ራህዋ። ሕማቕ ዝረኣዩ ሕያዎት ሰገርቲ ይቕበሉዋ ምንባሮም እናሰሓቐት ወሰኸትለይ። ብኸምዚ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ስግኣት ሰዓት 8፡00 ናይ ምሸት ኣቢሉ ኣብ ከባቢ ጸሮና ኣብ እትርከብ መርዓትጾሮና  እትበሃል እምባ ተጸጊዖም ሓደሩ። ወጋሕታ ሰዓት 3፡00 ዝኣክል መጽናዕቲ፡ ሓለዋ ሰራዊት ኤርትራ ክገብሩ ዝሓደሩ ኣስገርቲ፡ መሬት ደሓን ምዃኑ ኣረጋጊጾም ከም ዝብገሱ ገበርዎም፡ ጉዕዞ ሓውሲ ሰላሕታ ኮይኑ፡ ከም ንቡር ዝዓቕሞም እናተሓጋገዙ መሬት ወገግ ክብል ከሎ ሩባ-በለሳ በጽሑ። እቲ ሩባ፡ ዘይከምቲ ዝሓሰብዎን ዝመደብዎን፡ ንምሕላፉ ፍጹም ኣሸጋሪ ኮይኑ ጸንሖም። ወጅሂ ነፍሲ ወከፍ ሰጋሪ ብዝተፈራረቐ ስምዒት ተወረረ። ዝሓለፍዎ ሓደገኛን ኣድካምን መገዲ ተረሲዑ ምልክት ተስፋን ሓጎስን ዓሲልዎ ዝነበረ ገጽ ኩሎም ሰገርትን ኣስገርትን ንእለቱ ክፈራረቕ ከምጀመረ፡ ራህዋ ንባዕላ እናኣስካሕክሐት እያ ትዝክሮ።

ኣብቲ ከባቢ ዝጥቀስ ሓያል ዝናብ’ኳ እንተዘይሃረመ፡ ካብ ኣብ ከባቢታት ሰንዓፈ ዘሎ ኣኽራናትን፡ ኣብ ዶብ ኢትዮጵያ ዝርከባ ዓድታት ዝሃረመ ማይ ናብዚ ዝተጠቕሰ ሩባ ስለዝፈስስ፡ ምልኣት ናይዚ ሩባ ንኽትሰግሮ ኣጸጋሚ’ዩ ዝገብሮ። ዝነበሮም ምርጫ ከወዳድሩ’ኳ እንተፈተኑ፡ ከካብ ነንሕድሕዱ ዘይሓይሽ ኮኖም። ሩባ ክሳብ ዝዝሕል እንተተጸበዩ ድሕነት ኩሉ ሰብ ኣብ ሕቶ ኣትዩ፡ ሰራዊት ኤርትራ ከይረኽብዎም እቲ ዝዓበየ ስክፍትኦም ነበረ። ካብዚ ዝተጠቕሰ ንምህዳም ከኣ ህይወት ህጻናትን ካልኦትን ኣብ ሓደጋ ምእታው ዝዀኖም ሰገርትን ኣስገርትን፡ ኣብቲ ናይ መጀመሪያ ሓሳቦም ረጊኦም፡ ንምዝሓል’ዚ ሩባ ምጽባይ ኮነ። ኣብቲ ምዩቕ ዝበዝሖ ትጽቢት፡ ዝመጽኣካ ተጻባኢ ኽትሰምዓሉ ዘይትኽእል ኮይኑ። ብርቱዕ ድምጺ ናይቲ ውሕጅ፡ ንኹሉ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረ ሰብ ሓውሲ ጸማም ቀይሩ፡ ብምልክት ጥራይ ከምዝረዳድኡ ገበሮም። ንሰዓታት ዝኸውን ምስተጸበዩ እቲ ሩባ ቑሩብ ጐደለ’ሞ፡ ሓደ ኻብቶም ኣስገርቲ፡ ቀጻሊ ናብቲ ገምገም ብምኻድ ይፍትኖ ነበረ። ኣብቲ መጀመሪያ ፈተንኡ ደሓን ዝነበረ’ኳ እንተመሰለ፡ ቁሩብ ናብ ሸነኽ ማእከል’ቲ ሩባ ተጠንቒቑ ክስጉም ምስፈተነ ግን፡ ሰንደልደል ኣቢሉ ኽወስዶ ጀመረ’ሞ፡ ብሓውሲ ፈንጠርጠር እናበለ ሓምቢሱ ናብ ደንደስ’ቲ ሩባ ብምጽጋዕ፡ ሓደገኛ ምዃኑ ብተግባር ኣርኣዮም። በብውሽጦም ጸሎት ውልቆም እናኣዕረጉ ኽጸንሑ ከምዘለዎም ብምእማን፡ ግዚያዊ መዕቀሊ ዝኾኖም ቦታ ናብ ምንዳይ ኣተዉ።

ራዕድን ጭንቐትን ኣብ ገጽ ነፍሲ ወከፍ ሰጋርን ኣስጋርን’ኳ ይንበብ እንተነበረ፡ ሓለፋ ኹሉ ግን ንራህዋን በዅሪ ጓላን ምንባሩ ካብ ኣዘናትዋ ራህዋ ኽርዳእ ክኢለ’የ። ትገብሮ ጠፊኡዋ ንብዓት ቁጽርጽር እናበላ፡ ንደቃ ኸተደዓዕስ ላዕልን ታሕትን ክትብል ከላ፡ ድኻም ዘይወጻሎም ኣብ ከባቢኣ ዝነበሩ ሰባት፡ ኣኣብ ዝነበርዎ ግምቡው-ግምቡው በሉ። ዋይ ኣነ ደይ፡ እዚ ሉ ትጽቢትስ ነዚኣ እዩ ኔሩ?!” ብዘስምዕ ቃንዛ፡ ስቕ ኢላ ትነብዕ ምንባራ፡ ኣብ ቅድሚ ዓይና ግዲ ቕጅል-ቅጅል ይብላ ኔሩስ፡ እናዀረየት’ያ ዘኪራቶ።

ድሕሪ ንሰዓታት ዝኸደ ትጽቢት፡ ሩባ ብተዛማዲ ጎዲሉ፡ ብሓውሲ ዝግታ ይውሕዝ ብምንባሩ፡ እቲ ዝሓሸ እዋን ከምዝኾነሎም ተረድኦም። ከይተደናጎዩ ክሰግሩ ኸምዘለዎም ብምግባር ከኣ ቕልጥፍ-ቕልጥፍ እናበሉ ናብቲ ደንደስ ሩባ ተጸግዑ። ሓደ ኻብቶም ኣስገርቲ ሓፈሻዊ ጥበብ ኣሰጋግራ-ሩባ ነጊሩ መሪሕዎም ናብቲ ኽሳብ መዓጥቖኦም ዝበጽሕ ዝነበረ ሩባ፡ ንሓንቲ ካብተን ህጻናት ሓንጊሩ ኣተወ። ዝተረፉ ሰገርቲ ነተን ዝተረፋ ቘልዑ ኣብ ዝባኖም ሓዚሎም፡ እግሪ እግሩ እናሰዓቡ ዘገም እናበሉ ኽስጉሙ ጀመሩ። ራህዋ ነታ ሙሉእ ለይቲ ሓዚላታ ዝመጸት ዝነኣሰት ጓላ፡ ነቲ ካልኣይ ኣስጋሪ ሃበቶ’ሞ ቅድሚ-ቕድሚኡ፡ ፍርሒ ብዝተሓወሶ ስጕሚ ኣብ ከባቢ ማእከል ናይቲ ሩባ በጽሐት። ተተገልቢጣ ብምጥማት ድሕነት ጓላን እቲ ሓዚሉዋ ዝነበረ ኣስጋርን ከተረጋግጽ ትፍትን ነበረት።

ብኸምዚ ኩሎም እቶም ሰገርቲ ኣብ መንጎ እቶም ክልተ ኣስገርቲ ዀይኖም ክሳብ ማእከል ናይቲ ሩባ ብዘይ ዝዀነ ይኹን ሽግር ተሳለዩ። ራህዋ ኸም ኣመላ፡ ደሃይ’ታ ኣብ ዝባን ናይቲ ኣብ ጫፍ ዝነበረ ኣስጋሪ ተሓዚላ ዝነበረት ጓላ ንምግባር ንድሕሪት ገጻ ኽትጥምት ክትብል፡ ኣብቲ ሩባ ዝነበረ እምኒ ይኹን ገረብ ክሳብ ሕጂ ዘይትፈልዮ ዓንቀፋ። ስምባደ ተሓዊስዎ ጨብረቕረቕ ክትብል ስለዝፈተነት ከኣ፡ ሓደ እግራ ሓፍ ምስ ኣበለቶ፡ ንእለቱ ምሉእ ነብሳ ኣብ ማእከል’ቲ ሩባ ኽትንሳፈፍ ተረድኣ፡ ኣይ ኣውያት ኣይ ውጫጨ ናይ ርድኡኒ ድምጺ ብምስማዕ ከኣ፡ ብዘይ ንቡር ፈንጠርጠር ክትብል ጀመረት። በብቑሩብ ካብቶም ኣብ ጥቐኣ ዝነበሩ ሰባት ክትፍለ ጀመረት። ኣብ ዝባን እቲ ናይ መጨረሽታ ሰጋሪ’ቲ ሩባ ዝነበረት ህጻን ብምውጫጭ ነቲ ሩባ ኽልተ ገበረቶ። ሓደ ኻብቶም ኣስገርቲን ሓንጊሩዋ ዝነበረ ህጻንን ካልኦትን ድሮ ሩባ ተሳጊሮም ስለዝነበሩ ህይወት ራህዋ ንምትራፍ ተጓየዩ። እቲ ደሓን ምልከት ምሕንባስ-ሩባ ዝነበሮ ኣስጋሪ ተጓይዩ፡ ናብቲ ሩባ ብምእታው ክቐርባ ይፍትን’ኳ እንተነበረ፡ ብስምባደ ትገብሮ ዘይትፈልጥ ዝነበረት ራህዋ፡ ጠሚራ ብምሓዝ፡ ከምዘይ ሕምብስ ብምግባር፡ ንዕኡ’ውን ኣብ ሓደጋ ኣእተወቶ። ድሕሪ ኽንደይ ጥምጥምን ቃልስን ካብ ነብሱ ብምፍንታት ብምርግጋእ፡ ንኹሉ’ቲ እቲ ንሱ ዝብሎ ዝነብረ ብምስማዕ፡ ናብ ደንደስ’ቲ ሩባ ሒዙዋ ኸምዝተጸግዐ ሕፍርፍር እናበለት ኣዕለለትኒ።

ልባ ጠፊኡዋ ዝነበረት ራህዋ ሃተፍተፍ ብዝመስል ድምጺ፡ ሃለዋት ደቃ ኸተረጋግጽ ቀባሕባሕ በለት፡ ኣብ ጥቓኣ ብዘይምንባረን ብብኽያት ተነኽኒኻ ክትመውት ደለየት። ኣብ ጎድና ዝነበረ መድሕና ኽዛረባ እንተፈተነ፡ ፍጹም ብምባል መልቐስ ተተሓሓዘቶ። ዝገብሮ ዝጠፍኦ ወዲ ናብቲ ኣብ ማዕዶ ዝነበሩ እኩባት ሰባት እናኣመልከተ፡ ኩሉ ሰብ ብሰላም ከም ዝሰገረ ቀስ ጌሩ ኸረድኣ ፈተነ። ኣብ መንጎ’ዚ ኩሎም ሰገርቲ ብጉያ ናብቲ ንሶም ዝነበሩዎ ቦታ ኽመጹ ረኣየት’ሞ ቐባሕባሕ እናበለት ድሕነት ደቃ ኣረጋገጸት። ኣይ ሓጎስ ኣይ ጓሂ ፍርቕርቕ እናበላ ንኹለን ደቓ ሓሓቚፋ እናሰዓመት ብንብዓት ተሓጽበት። ትብሎ ጠፊኡዋ ንኹሉ ኣብ ዙርያኣ ዝነበረ ሰብ በብሓደ እናጠመተት፡ ናብ ሰማይ ኣንቃዕሪራ “ተመስገን ኣምላኸይ!”  በለት። ልባ ፈሊጣ ቑሩብ ምስ ተረጋግአት፡ መእተዊ ናይቲ ስግር ሩባ ምስቲ ንሳ ዝነበረቶ እንዳኣነጻጸረት፡ ውሕጅ’ቲ ሩባ ነዊሕ ከም ዝወሰዳ ተረደኣ። ከም ኩሉ ኻልእ ሰብ ዝሓስቦ ዝነበረ ተኣምራት ኣጋጣሚ እናኣገረማ ኸኣ ጕዕዞኦም ቐጸሉ። ነዊሕ ከይከዱ ህዝቢ ናይተን ኣብቲ ኸባቢ ዝነበራ ዓድታት ስለዝረኸብዎም፡ ስምባደኦም ከይጎደለሎም፡ ናብ ነቑጣ ስደተኛታት ኣምርሑ። እንክትዝክሮ ንነብሳ ከም ሓለፋ ስደተኛ እናቘጸረት ከም እትነብር ዘማትእ ኣይኮነን።

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s