ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ

ግዜ መዐቀኒ ህላወና ክሳብ ዝኾነ፡ እንሕልኖ ራኢ፡ እንፍጽሞም ነገራት፡ እንጭብጦም ሕልምታት ብግዜ እናቀየስናን እናገምገምናን ኢና እንነብር። ሕጂ ኣብ ምጅማር ሓዳስ ዓመት ድማ ከም ወትሩ ንዝሓለፈት ዓመት መዚንና፡ ትሕዝቶ’ታ ሓዳስ ዓመት ካብኣ ንላዕሊ ንክኾነልና ንሕልን፡ መደባትና ሰሪዕና ድማ ብምሉእ ተስፋ ንጽበ።

እንተኾነ ግን ኩነታት ሃገርና ነዚ ብዘይክተል ኣገባብ፡ ዝኾነ ይኹን ለውጢ ከይተራእዮ፡ ዓመት ንኻልእ ዓመት ተኸቲሉ ብዘይ ምምሕያሽ ክሓልፍ ምርኣይ ልሙድ ተርእዮ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ሓሊፉ። ዝገርም ቁጽሪ ናይ’ቲ ሃገሩ ገዲፉ፡ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝስደድ ዘሎ ኤርትራዊ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዛየደ ይኸይድ ምህላዉ’ዩ።

ናብ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ዝውሕዙ ስደተኛታት ምስ ምብዝሖም፡ መዓስከራት ስደተኛታት መዓልታዊ ስደተኛታት ናብ ከተማታት ብስሩዕ ኣገባብ እናፋነዋ፡ ቑጽሪ ኣብ መዓስከር ዘሎ ስደተኛ ግን ክንኪ ኣይተራእየን። ነዚ ንምትዕርራይ ዋላ’ኳ ኣብ ምውዳእ እዚ ዓመት’ዚ፡ ንምምሕያሽ ኩነታት ስደተኛታት ዝተተለሙ ዓበይቲ መደባት እንተሃለዉ፡ ጭቡጥ ውጽኢታቶም ኣብ ቐጻሊ ዝግምገምን ዝረኣይን’ዩ። ዋላ’ኳ ጽጹይ ሓበሬታ እንተዘይሃለወ፡ ብገምጋም መዓልታዊ ከባቢ 100-150 ዝኾኑ ስደተኛታት ዶብ ሰጊሮም ከምዝሓድሩ’ዩ ዝግመት።

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ፡ እቲ ደሓን ዝኾነ ውጽኢት ክርከቦ ከምዝኽእል ዝግመተሉ፡ ወግዓዊ ምፍላም መደብ ‘ምላሽ ንኣጠቓላሊ ፍታሕ ስደተኛታት’  ወይ CRRF (Comprehensive Refugee Response Framework) ዝተሰምየ መደብ እዩ። ብመሰረት መደብን ዕላማን ናይዚ ዝተባህለ ፕሮግራም፡ ኣብ ዝመጽእ 10 ዓመታት፡ መዓስከራዊ ኣተሓሕዛ ስደተኛታት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተረፈ፡ ስደተኛ ኣብ ሕብረተሰብ ተሶዂዑ፡ ኣፍራይነቱ ዘዕብየሉ ኩነታት ከም ዝፍጠር እዩ ዝመባጻዕ። ኪኖ ጽግዕተኛነትን ምጽወታን ሰሪሑ ብነብሱ ዝሓድረሉን፡ ብኡኡ ኣቢሉ’ውን ኣበርክቶ ኣፍራይነቱ ነቲ ሓቚፍዎ ዘሎ ሕብረተሰብ ከምዘረጋግጽን ኮይኑ ከምዝተነድፈ’ዩ ዝንገር። እዚ መደብ ኣብ ንምርግጋጽ፡ ምቕራብን ምክትታልን መስረታውያን ጠለባት ስደተኛታት’ውን ከም ቐዳምነት ሒዙ ከምዝሰርሕ ኣረጋጊጹ ኣሎ።

CRRF

ዓወት ናይዚ ትስፉው ዝመስል መደብ፡ ምስ ግዜ ዝርአ’ኳ እንተኾነ፡ ከምቲ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ዝግለጽ፡ ኣብ ሞንጎ ትልምን ትግባረን ዝፍጠር ዘይምዕሩይነት ከይኩለፍ፡ ስክፍታ ዝበዝሐ ስደተኛ ምዃኑ ኣየጠራጥርን።

ካልእ ምስዚ ተተሓሒዙ ዝኸይድ፡ ብኣሃዝ ውሑድ ደኣ ይኹን እምበር፡ ተሳታፍነት ኤርትራዊ ስደተኛ ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ’ዩ። መንእሰያት ስደተኛታት ግዜኦም ብከንቱ ካብ ምሕላፍ፡ ስንቒ መዋእሎም ዝኾኖም፡ ፍልጠት ከዋህልሉ ክጎይዩ ምርኣይ ናይ ብሓቂ ባህ ዘብል’ዩ።

ከምቲ ኣብ ዝሓለፉ ጸብጻባት ዝተተንከፈ፡ ቀጻልነትን ዕቤትን እዚ መደብ መታን ክረጋገጽ፡ ድርብ ጻዕሪ ከምዘድልዮ ዝከሓድ ኣይኮነን። እቲ ኣብ ቀዳማይ ዲግሪ ጥራይ ተሓጺሩ ዘሎ ዕድላት ትምህርቲ፡ ኪኖኡ ከይዱ ኣዕጋቢ ውጽኢት ክርከቦን፡ መንእሰያትና ድማ ተጠቐምቲ ናይዚ ዕድል ክኾኑ፡ ሓያል ስራሕ ከምዘድሊ ፍሉጥ’ዩ።

በቲ ካልእ መንጽር፡ እቲ ኣብ መዓስከራት ይኹን ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዝወሃብ ሞያዊ ስልጠናታት’ውን ዘይነዓቕ ኣበርክቶ ይገብር ምህላዉ ይጥቀስ። ወላ’ኳ ቁጽሪ ናይቶም ናብዘን ትካላት ሞያዊ ስልጠና ዝኸዱ መንእሰያት ትሑት እንተኾነ፡ ካብ ብዙሕ ሕማቅ ነገራት ተቖጢቦም፡ ግዜኦም ብግቡእ ክጥቀሙሉ ምርኣይ ኣዝዩ ደስ ዘብል’ዩ። ንምዕባይ ቁጽሪ ተማሃሮን፡ ኣቃልቦ መንእሰያትና ናብ ኣፍራይነትን ምዕባለን ንምቅያር፡ ቀጻሊ ጎስጓስን ምውዕውዕን የድሊ። ‘ህጻን ብንኡሱ፡ ቆርበት ብርሑሱ ከምዝበሃል’፡ እቲ ቀንድን ክርሳዕ ዘይብሉን ጉዳይ ህጻናት ተማሃሮ’ዩ፡ ንትምህርቲ ዝኣኸለ ህጻን ናብ ንዕኡ ተባሂሉ እተዳለወ ኣብያተ- ትምህርቲ ክኸይድ ክትርኢ ዝምስገን ተበግሶ’ኳ እንተኾነ፡ ቋንቋ ኣደ ከም መምሃሪ ቋንቋ ተወሲዱ እንተዝስረሓሉ ግን ኣዝዩ ኣድማዒ ምኾነ።

ስደተኛ፡ ዓዱ ገዲፉ ክስደድ ከሎ፡ ካብተን መሰረታውንያን ዘገድስኦ ረቋሒታት ውሕስነት’ያ። ስደተኛታት ረጊኦም ብእፎይታ ዝነብርሉ ሃዋህው ንምፍጣር ድማ ውሕስነት ምርግጋጽ’ያ። ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ ዝጋነን ኣይኹን ደኣ እምበር፡ ብደቂ ዓዲ ዝካየድ  ክትራንን ዘረፋን ስደተኛታት፡ ከምእንደገና ይቀላቀል ምህላዉ’ዩ።

ኣብ ከተማታት ዝርአ ክትራን ወይ ዘረፋ’ኳ እንተዘይሃለወ፡ ስርቂ ንብረትን ገንዘብን ግን ሓደ ካብቲ ቀንድን ኣሰካፍን እናኾነ ይመጽእ ኣሎ። ኣብተን ብብዝሒ ኤርትራውያን ስደተኛታት ይነብሩለን’ዮም  ዝበሃላ ከባቢታት፡ ስርቂ ከም ኣርእስቲ ተላዒሉ ክትሰምዕ ንቡር ኮይኑ’ዩ። እዚ ኣብ ህዝቢ ብጻዕቒ  ዝንቐሳቀሰሉ ቦታታት ዝፍጸም ስርቂ፡ ከም ብሸለልትነት ዝመጽእ ልሙድ ተርእዮ እናወሰድካ’ዩ ዝርአ።

ጉዳይ መንቐሳቀሲ ወረቐት ካልእ ኣሻቃሊ ዛዕባ ዝሓለፉ ኣዋርሕ ምንባሩ ዝዝከር’ዩ። እዚ ካብ መዓስከራት ናብ ከተማታት ንምንቕስቃስ ዝወሃብ ወረቀት ንምውጻእ ዝሕተት ዘይተኣደነ ክፍሊትን፡ ዘይንቡር ምድንጓያትን ኣብያተ ጽሕፈት መዓስከራትን፡ ዳርጋ ተሪፉ ክበሃል ይከኣል።እዚ ድማ፡ ነዚ ሕጂ ዝካየድ ዘሎ ዝጸፈፈን ዝሰለጠን ኣካይዳ ኣብ ግምት ብምእታው ኮይኑ፡ ምስጋና ዝግብኦ’ዩ። ዝኾነ ስደተኛ ኣብ ግዜኡ ብዕረፍቲ ንክወጽእን፡ ጉዳይ ጥርናፈ ኣብ ሕጽር ዝበለ እዋን ኣጻፊፉ ንክምለስ’ዩ ዘቃልል።

ቅድሚ ኣዋርሕ ዝጀመረ ዳግመ ግምገማ ስደተኛታት(revalidation) ልዕሊ ካልእ እዋን ብዝጸፈፈ ኣገባብ ይፍጸም ምህላዉ ካልእ ኣወንታዊ ተርእዮ ናይዚ ወርሒ ኮይኑ ንረኽቦ።

ዝጥቐስ ስራሕ ወይ መውዓሊ ካብዘይምህላው፡ ብዙሕ ስደተኛ ኣብ ፈቐዶ እንዳ ሻሂን ኣብያተ መስተን ተረይዖም ክትርኢ ሓደ ካብቲ ደስ ዘየብል ተርእዮ’ዩ። ሰሪ’ዚ ተርእዮ፡ ዜግነትካ እናጠቐሱ መርኣያ መስተን ባእስን ኣምሲሎም ኣፎም ክኸፍቱ ክትሰምዕ ከለኻ ግንብንብ ይብለካ። ዝጋነን ኣይኹን ደኣ’ምበር ብኣወለፍቲ ነገራት ተገዚኦም መዓልታዊ ናብ ጫትን ካልእ ኣደንዘዝቲ ነገራት ዝኸዱ ስደተኛታት ኣይተሳእኑን። ደቂ-ኣንስትዮ ናብዚ ኣወላፊ ነገራት ክኸዳ ክትርኢ፡ ስክፍታኻ ክውስኽ ይርደኣካ፡ ተነቓፍነተን ኣብ ግምት ኣእቲኻ ከኣ፡ ይኽደን ትብል።

ዝሓለፈ ዓመት ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ፡ ጩራ ተስፋታት እተራእየላ’ያ ክንብል ንኽእል። ምስ ምፍላም መደብ’ምላሽ ንኣጠቓላሊ ፍታሕ ስደተኛታት’ CRRF፡ ዝበዝሐ ካብ’ቲ ስደተኛ ዘዕዘምዝመሉን ቕሬትኡ ዝገልጸሉን ዝነበረ ጉዳያት ተኣልዩ፡ ናብ ዝሓሸ መኣዝን ዝጓዓዝ ዘሎ ይመስል። ሓቂ ድኣ ይግበሮ’ምበር መምርሒ ፍቓድ መኪና፡ ምውናን ፍቓድ ዋኒን፡ ምውናን መጽሓፍ ተጠራቓሚ ሕሳብ ባንክን ካልእን ከም ዝፍቐድ እናተገልጸ’ዩ። መብጸዓን ቓልን ኮይኑ ንኸተርፍ ግን፡ አኢድና እንሕውሰሉ ኣጋጣሚታት ይፈጠር።

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s