ገንዘብና ክፈለና

ወዲ ሰብ ብኣፈጣጥራኡ ሰናይን ጽቡቕን እናዓየየ እናሓሰበን፡ ዕምሪ’ዛ ምድራዊት ህይወቱ እንተኣሕለፈ፡ እንታይ ዝጎድሎ ነገር ኣሎዎ? እናበልኩ ምሕሳብ ካብ ዝጅምር ዳርጋ ፍርቒ ካብ ዕድመይ ሓሊፉ ኣሎ። ክሳብ ሕጂ ከኣ ይትረፍ ንኣብ ከባቢየይ ዝነብሩ ሰባት፡ ነዛ ንባዕለይ ዝኸውን መተዓሻሸውን መዐገስን ዝኸውን መልሲ ወይ ትንታኔ ክቕርብ ዘይምኽኣለይ፡ እቲ ዝሰነፈ ሰብ ጌሩ ዘቑጽረኒ እናመሰለኒ፡ ነዛ ነብሰይ ይሓፍረላን ሳሕቲ’ውን ከም ዝጸልኣን ይገብረኒ። ከመይ ኢሉ እዩ እቲ ዝቐለለ ሕቶ ምህላው፡ ንዑኡ ዝበቅዕ ምላሽ ዝሰኣነና? ዋላስ ኣብቲ ዝረሓቐ ትሕተ-ውነና ኣዕሚቑና ስለእንቐብሮ’ሞ፡ ደሓር ከምዛ ወላሓንቲ እከይ ዘይገበርና፡ መዋእልና እናኣምሰልና ክንነብር ንፍትን። ወይስ ከምቲ ሓደ ወዲ ዓድና ጸሓፊ ዝበሎ “ምህላውና ንምርግጋጽ፡ ኣብ ልዕሊ ካልእ ከምዚ ከማና ፍጡር ቓንዛ ብምፍጣር’ዩ” እዩ። እቲ ጉዳይ ምርግጋጽ ህላውነት እንተኾይኑ፡ ካልእ እልቢ ኣገባብ መሊኡ እናሃለወ፡ ንምንታይ ቓንዛ?! ንምንታይ ሓጎስ ወይ ተድላ ዘይተመርጸ?! እብል። ዝዓበየ ግድል ህይወት ምዃኑ ደሓር ዶንጉዩ ዝበርሃለይ እዩ ዝመስል። ብቐደሙስ ደፋርን ዓሻን ኮንካ ኢኻ እምበር፡ ክደይ ሊቓውንቲ መዋእሎም፡ መሲኦም-ፈቲጎም፥ ሓሲቦም-ኣስተንቲኖም፥ ኣጽኒዖም-ተመራሚሮም፡ ርጡብ መልሲ ዘይረኸብሉ’ዶ ንስኻ፡ በቲ ዕሩብ ሕልናኻ ፍሒርካን ኩዒትካን’ዶ ከተውጽኦ ኮንካ? ደፋር መን ኮን ኮንካ ኢኻ ንስኻ? ትብለኒ ዘላ እናመሰለኒ እዛ ነብሰይ “ ኦይ! ሓቕኺ ኢኺ ነብሰይ፡ ብቐደሙ’ዶ!” እብል ብውሽጢ ልበይ። እዚ ኹሉ ኽሓስብን መኼዳ-በይነይ ከሰላስልን፡ ዝሰምዓንን ዝርእየንን ብዘይምህላዉ ሩፍታ ካብ ዝፈጥረለይ እዩ። ከምኡ እናበልኩ ከኣ ወቕቲ እዚ ኣርእስቲ ኣብ ዝበጽሓሉ፡ ብተመሳሳሊ ኣገባብ እናሰገርኩ ክሳብ ሕጂ ኣሎኹ።

እምበርሲ ሓደ ወዲ ሰብ ንኸምኡ ካልእ ሰብ ክብድል ዝኾነ ይኹን ባህ ዘብል ነገር ከምዘይብሉ ዋላ እቲ በዳሊንባዕሉ እዳዕዲዑ ይፈልጥ እዩ። ስግረ-ዶብ ፈቲኑ ምስ ተታሕዘ ንዓመትን መንፍቕን ዝኸውን ከርፋሕ ናብራ ማእሰርቲ ፕሪማ-ካንትሪ(Prima-country) ባረንቱ ምስ ኣሕለፈ፡ “ደጊም ቶባ! ካብዚ ዝኸፍእ እናትይ ክመጽኣኒ ኢሉ” ብምባል፡ ስገረ-ዶብ ስደትን ንዓመታት ኣዋዲቕዎ እዩ ኔሩ ያሬድ። ብመሰረት ትልሙን መደቡን ኣብ ድላላ መካይን ደሓን እቶት ከምዝርከቦ ኣረጋጊጹ ስለዝነበረ፡ ዳርጋ ናተይ ኢሉ ሒዝዎ ምንባሩ እዩ ዝዛረብ መንእሰይ ያሬድ። ከም ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎት ኮይኑ ኣብ ኩሉ ጫፋት ሃገር ዝበጽሐን፡ ብዙሕ ካብ ዕድሜኡ ኣብ ዕንክሊል ውትህድርና ዘሕለፈን እዩ። ቅድሚ’ቲ ዘይመደቦ ስግረ-ዶብ ምፍጻሙ፡ ኣብ ከባቢ ኣስመራ፥ዓዲ-ጓዕዳድ ዝርከብ ኣሃድኡ ንከባቢ ኣርባዕተ(4) ዓመት ከም ፐርሰናል ኮይኑ ይሰርሕ ብምንባሩ፡ ደሓን ዝኾነ ናይ ምንቕስቓስ ናጽነት ናብ ኣስመራ ሃልዩዎ፡ ናይ ውልቒ ስርሑ ከሰላስል ጽቡቕ ኣጋጣሚ ከም ዝኾኖ ከይሓብአ እዩ ዝዛረበሉ። እንተወሓደ ኣብ ሳልስቲ ወይ ራብዕቲ ናብ ኣሃድኡ እናኸደ ስርሑ የከናውን ምንባሩን፡ ናይ ቐረባ ሓልፍቱ ንምእማን ብዙሕ ውረድ-ደይብ ከምዘሕለፈን፡ ሳሕቲ’ውን መዕበሲ ኣፍ ዝኸውን ነገራት ወስ ይብል ምንባሩ ብቕሉዕ እዩ ዘውግዐሉ። ከምዚ እናበለ ንነዊሕ እዋን ተሳለየ፡ ኣቐዲሙ ዝመደቦ ብዘይ ብዙሕ ገልታዕታዕ ክሳኽዓሉ ብምርኣዩ፡ ዝያዳ ሞራል ሰኒቑ፡ ዘሕለፎ ዕንክሊል ውትህድርና ዘብቅዐ ኮይኑ እናተሰምዖ።

ሓደ መዓልቲ ግን ወላዲ ያሬድ ውሑስ መንገዲ ናብ አትዮጵያ ተረኺቡ ከምዘሎን፡ ግዜ ንቕሎ ኣጣሊሉ ክነግሮ ምዃኑ ሓበሮ። ነዚ ዝሰምዐ ያሬድ ኣእዛኑ ምእማን እናሰኣነ፡ ንወላዲኡ ድሌት ስግረ-ዶብ ከምዘይብሉን፡ ዝሓለፎ ማእሰርትን ሕማቕ ዝኽርታቱን ክደግሞ ከምዘይደሊ ከረድኦም ፈተነ። ይኹን ደኣ’ምበር ወላዲ ያሬድ ብዙሕ ዘጠራጥር ከምዘይብሉን ዕድመ ንእስነቱ ኣብ ውትህድርናን ብዘይ ቑምነገርን ክብላዕ ክርእዩ ነብሶም ከምዘይገብረሎምን ዕጫ ዝበዝሑ ዝሓለፉ መንእሰያት ክገጥሞ ከምዘይምነዩን ኣትሪሮም ብምልባው ሕራይ ክብል ኣጥቢቖም ከምዝተማሕጸንዎ ክነግረኒ ከሎ፡ ንወላዲኡ ኣሕሊፉ ዝህቦም ዘሎ ኮይኑ እናተሰምዖ ኣዕሚቑ የስተንፈስ ነበረ። ኣብ ሞንጎ ዝተቐርቐረ ያሬድ ዝብሎ ጠፊኡዎ ብዙሕ ከምዘዕለበጠን፡ ብወገን ኣቡኡ ዝበሃል ዝነበረ ሓልዮት ዘበገሶ ፍቕሪ ውላድ ምዃኑ እናተገንዘበ፡ እንተተሓዝኩ ኸ? ዝብል ሕቶ ዳርጋ ብርኡይ ከጃጅዎ ከምዝደለየ ብዘይ ክውልውል ምስ ኣዕለለኒ፡ ኣብ ቦትኡ ኮይነ ንዝገጠሞ መዋጥር፡ እንታይ ምገበርኩ? ኢለ ብዝሓሰብኩሉ፡ ከይደንጎኹ ኣብ ሓሳብ ከለኹ ምስ ጃጀኹ፡ ንባዕለይ’ውን ኣሕፈረኒ። ድሕሪ ሓያለ ምውራድ-ምድያብ ሓሳባት ያሬድ “ዘይ ብቐደሙስ ነዓይ ዝሓይሽ እዩ!” ብምባል፡ ኣብ መደብ ኣቡኡ ተሰማማዐ’ሞ፡ በቲ ሽዑ ኣብ ገጽ ኣቡኡ ዝረኣዮ ዝተፈራረቐ ስምዒት ሓልዮትን ምድፍናቕን ልቡ ተተንኪፉ፡ ኩሉ ሰውነቱ ግፍፍ ከምዝበሎ ንድሕሪት ብሓሳብ እናተጉዓዘ ኣውጊዑኒ እዩ። ንቕሎ ስገር-ዶብ ብመርቑንን ጸልዩለይን ዘይክየድ ስቱር ጉዕዞ ኮይኑ እዩ’ምበር፡ ክፋነዎም ዝግብኦም መሓዙት ከምዝነበርዎ እናሰሓቐ ምስ ኣተምበሃለይ፡ ቀልጢፈ ቖብ ኣቢለዮስ ብሓባር ከም እንስሕቕ ጌሩኒ እዩ።

ምብጋስ ዜሮ ሰዓት ዘይከምቲ ዝገመቶ ኣመና ስለዝተወተፎ፡ ዝሕዞን ዝጭብጦን ጠፊኡዎ ተረቢሹ’ኳ እንተነበረ፡ ቕድሚ ብወግዒ ምፍናው ንኣብኡን ወላዲቱን፡ ኣቡኡ ንበይኑ ፍንትት ኣቢሉ፡ ደቒ ዝፈትዎ ዓርኩ ዝኾና ክልተ(2) ደቂ-ኣንስትዮ ምስኡ ይነቕላ ምህላወን ነጊሩ፡ ከም ኣሕዋቱ ርእዩ ክኣልየንን ክሕግዘንን ከም ዘለዎ ኣጥቢቑ ምስ ተላበዎ፡ ተርባሹ ንእለቱ ክበንን ተፈለጦ። ዘይሓሰቦ ካልእ ነገር ኮይኑ እናተሰምዖ “ደሓን ጸገም የብሉን፡ ሕራይ፥ሕራይ” ብዘስምዕ ቖላሕታ፡ ካብ ገዝኡን ወለዱን ምድፍናቕ ዝተሓወሶ ምርቓ ተለጊስሉ ወጸ። መንገዲ ክሳብ መንደፈራ ብንእሽተይ መኪና ብምንባሩ፡ ምስተን ብዘይካ ናይ ገጽ ሌላ እንተዘይኮይኑ ጽቡቕ ጌሩ ዘይፈልጠን ደቒ ዓርኪ ኣብኡ፡ ዝተኾላልለፈ ሓጸርቲ ሕቶን መልስን እናተለዋወጡ መንደፈራ ኣተዉ። ናብ መበገሲ ቦታ ምስ በጽሑ ዘይከምቲ ዝመሰሎም ልዕሊ ዓሰርተ(10) ዝኾኑ  ሰገርቲ ካብ ኣቶም እተን ኣርባዕተ(4) ደቂ ኣንስትዮ ምስ ረኣዩ፡ ከምዛ ካብ ቅድም ኣጸቢቖም ዝፋለጡ ከይፈተዉ ጉጁም ክብሉን ከዕልሉን ጀመሩ። ተበገስ ኮይኑ መንገዲ ምስ ተጀመረ ንብዙሕ ሰዓታት ጽቡቕ እዃ እንተተጉዓዙ፡ ጸልማት ምስ ምንባሩ ድኻም ተሓዊስዎ ዶልዓስዓስን ለቕበስበስን ክብላ ጀመራ መማጽእቱ፡ ከም ምሕጽንታ ኣቡኡ እናደገፈን ሞራል እናሃበን ክሳብ ግዚያዊ መሕደሪ ቦታ ዝበጽሓ ዝከኣሎ እናገበረ ኣሳለየን። ዱልዱል ስፖርታዊ ነብሱ እናረኣኹ “ንኽልቴን’ኳ ሓዚልካየን ኣይትኹን!” ይብሎ እናሰሓቕኩ። መሬት ናብ ምውግሑ ስለዝነበረ ምሉእ መዓልቲ ደቂሶም ድሕሪ ምውዓል፡ መሬት ዓይኒ ምስ ሓዘ ንቐል ኮይኑ ነዊሕ ምስ ከዱ ግን ወዮ መማጽእቱ ብድኻም ተሰኒፈን ዓንከይከይ ስለዘብዝሓ፡ ያሬድ ኣብ ርእሲ ዝነበሮ ድኻም፡ ተወሳኺ ጾር እናኾንኦ ብዓቕሙ እናደገፈን መረብ በጽሑ፡ መረብ ምብጽሖም ርኡይ ሞራል ወሲኾም፡ ሓውሲ ብዘብዘብ ቑሩብ ምስ ከዱ ፍጹም ምኻድ ክሳብ ዝስእና ስለዝኾና፡ በብእብረ እናሓዘለን እናደገፈን ራማ ከምዝኣተዉን ንባዕሉ ብድኻም ተሰኒፉ ምኻድ ክሳብ ዝስእን ኮይኑ ምንባሩ ተሪኹለይ እዩ። ብኸምዚ ያሬድ ኣብ መዓስከር ድሕሪ ምእታው ቁሩብ ቐዲምወን ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣተወ።

ኣብ ወርሒ ዘይመልእ ጻንሒት፡ መማጽእቱ ዝኾና ክልተ ኣሕዋት፡ ዓበይቲ ኣሕዋት ተቐመጥቲ ኣዲስ ኣበባ ስለዝነበሩ ከይተሸገራ እየን ሂወት ከተማ ዝተለማመድኦ። እቲ ደሓር ዝተፈጥረ ነገር ከይሓላለኾን ከየሐሽከሮን ከሎ፡ የሕዋቱ ከምዝኾና ጌሩ ከዕልለና ከሎ፡ ዕድለኛ ምዃኑ እናቖጸርና ንቐንኣሉ ምንባርና ይዝከረኒ እዩ። ቑሩብ ሳምንታት ምስ ገበራ፡ ተለፎን ደዊለን ምስአን ክቕኒ ዓደምኦ’ሞ፡ ከም ሓለፋ እናቖጸርና “ደሓን ቐኒ በል!” ኢልና ተፋነናዮ።ይኹን ደኣ’ምበር ኣብ ሳልስቲ ዘይመልእ ግዜ ምምላሱ፡ ንኹላትና ቀረብቱ እናገረመና “ጽሙዋ እዩ ጸሊእዎ ዝኸውን” እናበልና ዘዝመስለና ትንታነ ሃብናሉ፡ ድሒርና ዘስተውዓልናሉ ስቕን ምትካዝን ያሬድ፡ ዝኾነ ሕማቕ ነገር ከምዘጋጠሞ ኣይተሓብኣናን። ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ዘዕለለና ግን፡ ንምእማኑ ዝጸግምን ኣገራምን ኮይኑ ረኸብናዮ። ወዮ መማጽእቱ ዝኾና ኣዋልድ ምስ ካልኦት ብዙሓት ዓበይቲ የሕዋተን ኮይነን “ንመምጽኢ ዝኸውን ኣቦይ ዝኸፈለልካ ገንዘብ ትህበና!” ኢለን ኣብ ሓሳቡን ኣእምሮኡን ዘይነበረ ነገር ፈጢረን ከምዘዋጠረኦ ክነግረና ከሎ፡ ኣብ ገጹ ዝነበረ ሕርቃን ብርኡይ ይንበብ ነበረ። ዝብሎ ጠፊኡዎ ኣብ ዘይተደልየ ባእስን ጎነጽን ከይኣቱ ብምባል፡ ገዲፉወን ከምዝመጸ ተረዳእና። ኣብ ጥቓኡ ዝነበርና ንብሎ እናጠፍኣና ብኣግርሞት ተዋሒትና ቕዝዝ በልና።

ኣብቲ ዝቐጸለ ቕንያት ቴሌፎን እናደወላ ሰላም ከም ዝከልእኦን፡ ሕሉፍ ሓሊፍወን ካብ መዓስከር ናብ ኣዲስ ኣበባ መምጺኡኡ ዝኸውን ብሓደ ካብ ኣሕዋተን ዝተላእከሉ ገንዘብ ክመልሰለን ከም ዘለዎ ብሓውሲ ምፍርራሕ ክነግርኦ ይፍትና ምንባረን፡ ሓደ መዓልቲ ያሬድ ተናኺፉለይ ኔሩ እዩ። “እንተ ዝተሓዝ’ከ፡ ኣነ ድየ ክፈላኒ ክብለን ኔሩኒ!” እናበለ ብእንጽርጽሮት ዘውጽኦ ዝነበረ ዘረባ፡ ናይ ብሓቒ ከብድኻ ዝበልዕ ሕማቕ ኣጋጣሚ እዩ ዝነበር። ብኸምዚ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ቴሌፎን እናደወላ ነዛ ኮፍ ስለዝኸልኦኦ፡ ገለ መፍትሒ ከናዲ ተገደደ፡ ድሕሪ ነዊሕ ምሕሳብ ከኣ ናብ ኬንያ ከምዝኸይድ ነገረና። ዝወሰዶ ስጉምቲ ዝሓሸ ምዃኑ እናኣመንና ከኣ ሰላም መንገዲ ተመነናሉ። ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ወትሩ ክሓስብ ከለኹ ከኣ፡ ዝኾነ ጥዕና ዘለዎ መግለጺ እስእነሉ’ሞ፡ “እንታይ ዓይነት ድቦላ እዩ እዚ!” ይብል።

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s