ኣገናዕ

ካብ ቃሉ ጀሚርካ ስደት ኣሉታዊ ኣመት ዝሓዘ ኮይኑ፡ ዝኾነ ጥዑም ነገር ከምዘይብሉ ንርዳእ። እቲ ምንታይ እዚ ኣርእስቲ ክለዓል ከሎ፡ ጓሲስዎም ዝመጺእ ጉዳያት ሕቶ ሰብኣውነት ድሕነትን እዩ፡፡ ካብ ውሑስ ምሳጋር ካብቲ ዘሳድዶም ዘሎ ፈታኒ ኩነታት ምንባር ክሳብ ኣብቲ ይኾነንን ክነብረሉን እኽእል’የ ዝብልዎ ቦታ(ዓዲ) ንምብጻሕ ዘሎ ጉዕዞ ምስናይ ኩሉ ዓይነት ሽግራቱ ዘይጽወር ስለዝኸውን። ስለዚ’ዩ ከኣ ስደት ምስ ኩሉ ግናይ ሓድግታቱን በሰላታቱን፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ኣብ ንቡር ህይወት ዝገጥመካ ሃልኪ ውረድ-ደይብ ናብራ፡ ከም ሓደ ተወሳኺ ኣደራዕ ዝቑጸር። እንተ ንዓና ኤርትራውያን ከኣ’ሞ ታሪኽ ኣንጻርና ዝጸመደ ክመስል፡ ዝሓለፈ ከይኣክል፡ ንምንጋሩ ዘስደምም ሕማቕ ኣካይዳ ኩነታት ዓዲ፡ ሓደ ድሕሪ’ቲ ካልእ እናሰዓበ፡ ህዝቢ እዛ ዝኾና ክሳብ ዝጠፍኦ፡ ግዳይ ስደትን ማእሰርትን ኮይኑ ይርከብ። ዘይሕሱብ ዘጋጠሞ መስኪናይ ህዝቢ፡ ካብቲ ካብ ናይ መግዛእቲ ብዝተዓጻጸፈ መልክዕ ዝከፍአ ኣተሓሕዛ መንእሰያት ንምህዳም፡ እንታይ እዩ’ሞ ዘይተገብረ!? ብዘይምግናን ከኣ ነፍሲ ወከፍ ጉዕዞን ፈተነ ስደት ኤርትራዊ፡ ርእሱ ዝኸኣለ ኤፒካዊ(Epic) ዛንታ እናጸሓፈ ይሓልፍ ምህላዉ ኣየጠራጥርን። ዘይከም ናይ ካልኦት ኣህዛብ ታሪኽ ስደት፡ ኣብቲ ዝተሰደድሉ ዓዲ ዝግበር ፈተነታት ምጥያስን ምውህሃድን ኣብቲ ኣዕቚብካ ዘሎ ሕብረተሰብ ዘይጅምር ምዃኑ፡ ጉዕዞ ስደት ኤርትራዊ መንእሰይ ፍሉይ ይገብሮ። እቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ከለኻ ዝጅምር ሱግሚ ሞትን-ሕየትን፡ ናብ ዶብ እናተጸጋዕካ ብዝኸድካ ሓደገኛነቱ እናጎልሐ ዝመጽእ ምዃኑ ፍሉይ የብሎ። እቲ ኣብ ጎረቤት ሃገር ምስ ሰገርካ ዝወሃበካ ቕጽል ‘ስደተኛ’ ብብልሒ መላጸ ምስ ሓለፍካ ዝወሃብ ምዃኑ እዩ። ብድሕሪ’ዚ ዘጋጥም ኩሉ ዓይነት ፈተነታት ከኣ፡ ካልእ ገጽ ዛንታ’ቲ ኤርትራዊ መንእሰይ ይኸውን።

ኣብ ቦኽሪ ዓዲ ስደትካ ኮንካ ዝከናወን ናብራ ጥዒሙ ከምዘይጥዕም ርዱእ ኮይኑ፡ ምምስራት ንቡር ህይወት ዳርጋ ዘይሕሰብ ይኸውን፡ ዝግበር ኩሉ ዓይነት ፈተነታት ፍሹል ኮይኑ ክትረኽቦ፡ ብዙሕ ዘይኣገራሚ ይኸውን። ምኽንያቱ ኣብ መጀመሪያ ዓዲ ስደትካ ኮንካ ክትረኽቦም እትኽእል ዕድላት ስራሕ ዳርጋ ዘይሕሰብ ስለዝኸውን’ዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ኮንካ ክትሓስቦ ከኣ ኣጸጋሚ እዩ። እዚ ነቲ ማላዊ ዓቕሚ ኣብ ግምት ከየእተኻ ማለት እዩ። ካብ ዜሮ ተበጊስካ፡ ሓገዝ ዝኾነ ወገን ከይተጸበኻ ኣብ ቦኽሪ ዓዲ ስደትካ ብነብስኻ ክትሓድር ምኽኣል ዓወት ዝወሓዱ ስደተኛታት እዩ። ሓደ ካብዞም ናብዚ ደረጃ’ዚ ዝበጽሑ ስደተኛታት መሓዛይ ምዃኑ፡ ወትሩ ደስ ካብ ዝብለኒ ዛንታ ስደት ዕዉታት መንእሰያት ኮይኑ እዩ ዝስመዓኒ። ካብ ክቱር ተምሳጥን ቕዱስ-ቕንእን እዚ መንእሰይ ተበጊሰ ክንደይ ግዜ ኮን’የ ካብ ኣመጻጽኣኡ ጀሚርካ ክሳብ ህሉው ኩነታቱ ንቐረብተይ ዘየዕለልኩ? ምሒር ምድግጋም ዛንታ’ዚ መንእሰይ፡ ኣብ ውሽጠይ ኣትዩ ብዙሕ እዋን እዩ ምስ ነብሰይ ዘባእሰኒ። “ንምንታይ ኣነ ከምኡ ዘይኮንኩ?” እናበልኩ፡ ኣብ ዘይዓቕመይ ክመጣጠር እናተፈለጠኒ፡ ብዙሓት ከምኡ ዓይነት ሰባት ክህልዉ እምነ። ዮሴፍ ይበሃል ቅድሚ ሸሞንተ(8) ዓመት ናብ ኢትዮጵያ ዝመጽአ ወትሃደር ነበር ኣባል19 ዙርያ እዩ። ከም ኩሉ ካልእ ኤርትራዊ መንእሰይ ሕማቕ ኩነታት ዓዲ ሕርሕራይ ጌሩ ዝለብለቦ መከረኛ እዩ። ከም ኣተራርኻኡ ዮሴፍ፡ ነቲ ኣብ ዓመትን መንፍቕን ወይ ክልተ(2) ዓመት ዝወሃብ ዝነበረ ዕረፍቲ ወርሒ ክልተ ወርሒ እናኣኽበረ ንቑሩብ እዋን ከም ዝተሳለየን፡ ድሕሪ ግዜ ግን ኩሉ ኩነታት ዒቕ ስለ ዝበሎ፡ ቑሩብ መዓልታት ኮብሊሉ፡ መሬት ደሓን ኣሎ እናበለ ካብ ማእከል ከተማ ብወትሃደራዊ ፖሊስ ተገፊፉ ናብ ዓዲ-ኣበይቶ፡ ደሓር ኣይተዓለምኩን ብምባል ናብ መደበር ታዕሊም ዊዓ ከም ዝተወስደ እናሰሓቐ እዩ ዝዛረበሉ።

ህይወት መደበር ታዕሊም ዊዓ፡ ምስ ሕጂ ዘለዎ ኩነታት እንዳኣነጻጸረ፡ ከመይ ኢሉ ከም ዘሓለፎ ዋላ ንባዕሉ እናገረሞ እዩ ዘዕልለሉ። ካብ ክሊማ’ቲ ከባቢ ጀሚርካ ቀረብ መሰረታውያን ወሲኽካ ክሳብ’ቲ ኣረሜናዊ ኣተሓሕዛ ተዓላሞ፡ ኣማሪሩ ዘይጸግቦ ምዃኑ ብዙሕ እዋን ገጢሙኒ ኣሎ። ካብቲ ‘ሲኦል’ እናበለ ዝጠቕሶ ቦታ ንምህዳም ወትሩ ድሉው ኮይኑ፡ መስሎኺ ዝኸውን ቦታን ኣጋጣምን ኣብ ምጽናዕ ሳምንታት ከምዘሕለፈ ብሓበን እዩ ዝዝክሮ ዮሴፍ። ከም ሓሳቡ ሓደ መዓልቲ ክሕጸቡ ኢሎም ናብ ሩባ ምስ ወሰድዎም፡ ዝሓሸት ኣጋጣሚ ስለዝኾነቶ ከም ጉምብሕ-ጉምብሕ እናበለ ካብቲ ሩባ ቁሩብ ፍንትት ምስ በለ፡ ሓደ ብማዕዶ ክከታተሎ ዝጸንሐ ተዓላማይ ምስ ካልኣዩ ከም ዝተጸምበሮን፡ ኣብ መዐለሚ ኮምፕላስዮኒ ሓቢእዋ ዝነበረ ሓጻር ስረ ለቢሱ መንገዶም ናብ ኣስመራ ከም ዝጀመሩ ይነግር። ኣብቲ ንመዓልታት ዝቐጸለ ናይ እግሪ ጉዕዞ፡ ባህሪ ዝቐረቦ ሽግር ጥሜትን ጽምእን ተሓዊስዎ ንህይወት ዝፈታተን ኩነታት ከም ዘሕለፈ ብምስክሕካሕ እዩ ዝዝክሮ። መለሳ’ቲ ግናይ ሁመት እንተኾነቶ፡ ዳርጋ ጥራይ ነብሱ ናብ ብሎኮ ባጽዕ ከምዝኣተወ ክነግረና ከሎ፡ ብሰሓቕ ትዋሕ ከምዝበልና እዝክሮ እየ። ድሕሪ’ቲ ዝተወስደ ናይ ህድማ ስጉምቲ፡ ነዊሕ ከምዘይጸንሕን ንህይወቱ’ውን ሓደገኛ ስለዝነበረ ግዜ ከይበልዐ ናብ ኢትዮጵያ ሰገረ።

ናብራ ስደት ፍጹም ጋን ዝኾኖ ዮሴፍ፡ ሽግር ቛንቛ ተወሲኽዎ ተስፋ ዘቑርጽ ምንባሩ ይዝክር። ዝኾነ ዝድግፎ ብዘይምንባሩ ብልክዕ ተጻገመ፡ ብኸምኡ መንገዲ ክቕጽል ከምዘይክእል ኣዳዕዲዑ ዝፈለጠ ዮሴፍ፡ ዓይነት ስራሕ ከይመረጸ ኣብ ዝኾነ ክዋፈር ወሰነ። በዚ ዝጀመሮ ህይወት ስራሕ ኣብ ዓዲ ስደት፡ ሓንሳእ ከም ዓዳሊ ዝስተ ማይ፡ ሓንሳእ ከም ተሓጋጋዚ ኣውቲስታ ታክሲ ናይ ከተማ፡ ገለ እዋን ከኣ ከም ክኢላ ኤለክትሪክን ትቦታት ማይን ኮይኑ “እዚኣስ ኣይክእላን’የ!”  ከይበለ ነዛ ነብሱ ኣብዛ ዘየእተዋ ኣይነበሮን። በብቑሩብ ሰባት ክላለይ ምስ ጀመረ፡ ኣብቲ ብብዝሒ ኤርትራዊ ስደተኛ ዝቕመጠሉ ሰፈራታት ከም ደላላይ ኣባይቲ’ውን ፈተነ። ምልከት ቛንቛ ኣምሓርኛ እናኣጥረየ ብዝኸደ ግዜ ቑሩብ ርግኣት እናተሰምዖ ዝኣክል ተስፋ ኮኖ። ዮሴፍ ነዛ ነብሱ ዕረፍቲ ከይህባ ዝመሓለ ክመስል ካብን ናብን ይጓየ። ምስ ገለ ወነንቲ ትካል ማእለማ ስፌት ባህላዊ ክዳውንቲ ብዝመስረቶ ጥዑይ ዝምድና፡ ኣልባሳት ናብ ደገ እናለኣኸ ከም ቐንዲ ስርሑ ብምርኣይ ንነዊሕ ግዜ ሰርሓሉ። ካብ ጽግዕተኛነት ማንም ሰብ ነጻ ወጺኡ ነብሱ ብምኽኣሉ ዝያዳ ሞራል እናሃቦ ብስነ-ስርዓት ሓዞ። እዚ እናገበረ መምርሒ ፍቓድ መኪና ካብ ቐዳምነታቱ ብምንባሩ፡ ዝኣክል ዓቕሚ ኣብ ዝረኸበሉ ትምህርቱ ብምክትታል ወረቐቱ ምስ ሓዘ፡ ናብቲ ቀጺሉ ዘሰርዖ መደብ ብሙሉእ ልቡ ጎየየ። እታ ካብ ነዊሕ እዋን ከም መናበሪት ኢሉ ዝኣምነላ ዝነበረ ስራሕ ግዚኣ ዝኣኸለ ክትመስል፡ ናብ ሓደ ጋራጅ ወሲዱ ዝገዝኣ መኪና ብሃንደበት ምስ ኣርኣየኒ፡ ፍጹም ዝብሎ ጠፊኡኒ ኣብቲ ዝነበርክዎ ተዓኒደ ብዓይኒ ኣድናቖት እናጠመትኩዎ፡ ከይተረድኣኒ ናይ “እንቛዕ ሓጎሰካ!”  ኣጥቢቐ ሰዓምክዎ። ስራሕ ታክሲስታ ደሓን ዝኾነ እቶት ከም ዝርከቦን፡ ከፊኡ ከምዘይከፍአካን ኣብ ነንበይኑ ናይ ሻሂ ዕላላትና ይደጋግሞ ምንባሩ እናዘከርኩ፡ ካብ ነዊሕ እዋን ዝመደቦ ምዃኑ ልዕሊ ካልእ ግዚ ነጸረለይ።

ነዊሕ ጉዕዞ ስደት ዮሴፍ እንክዝክር ብዙሕ ነገራት’ኳ ኣብ ኣእምሮይ ይመጽኣኒ እንተኾነ፡ ዝያዳ ኩሉ’ሲ ይኽእሎን ክበጽሖን እየ ኢሉ ብንግሁኡ ዝተዓጥቐን ዝወፈረን ሰብ ውዒሉ-ሓዲሩ ዝዕወት ምዃኑ፡ ዛንታ’ዚ ሓው ዘይሃፈፈ ውዑይ ምስክር እዩ ዋላ’ኳ ብብዙሕ መስገድላት ዝሕለፍ እንተኾነ። ስደት ዝበዝሐ እዋን ደግፉኒ-ደግፉኒ፥ ሓግዙኒ-ሓግዙኒ፥ ርድኡኒ-ርድኡኒ ዝበዝሖ፡ ኮታስ ብሓንቲ ኢድካ ከምዘይተጣቕዕ ተቖጺሩ እዩ ዝሕለፍ። ይኹን ደኣ’ምበር ብሓንቲ ኢድካ ኪኖ ምጥቓዕ ዝኸይድ፡እኳ ደኣ እቲ ዝዓመረ ጓይላ ክትተክል ከም እትኽእል ግሁድ ሓቂ ምዃኑ ካብዚ ታሪኽ ክንግንዘብ ይከኣል። እቲ ካብ ነዊሕ እዋን ከም ንቡር ዝተወስደ ርድኢት ስደትን ተመጽዋትነትን ተሰይሩ ክንርኢ ንምነ እንተኾይንና፡ መጀመሪያ እጅገና ሰብሲብና ንስራሕ ድሉዊ’ሞ ንግበሮ፡ ደሓር ወጅሂ ህይወት ገጻ መሊሳ ከም ዘይተስተሓፍረና ክንርኢ ኢና። እንተ ንሓው ዮሴፍ ‘ኣገናዕ’ ምባል ዘየድልዮ ምዃኑ ካብ ኩሉ ምንቕስቓሳቱ ስለዝርደኣኒ፡ ብቕሉዕ ክውድሶ ኣይመርጽን፡ ብውሽጢ ልበይ ግን ሰሰሪቐ ከምዝምጉሶ ግን ገለ ይጥርጥር ይኸውን።

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s