ኣሻቓሊ ዋሕዚ ትሕቲ ዕድመ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ መዓስከር ሸገረኣብ

ኩነታት ኣብ መዓስከር ሸገራብ ናይ ዘለው ስደተኛታት ንምፍላጥ፡ ብ 22 ግንቦት 2018 ናብቲ መዓስከር ተንቀሳቒሰ ኔረ። ኣብቲ መዓስከር ምስ ኣተኹ ትኽ ኢለ ናብቲ መቐበሊ ቦታ፡ ማለት ሓደስቲ ስደተኛታት ዝሰፍርዎ ኣባይቲ ኬይደ። ኣባኡ ናይ ግድን ክትሓባበሩካ እንተ ኾይኖም ስም ጠቂስካ ክስቶ ደልየ ክትብል ኣለካ። ኣብ ሓንቲ ገዛ ካብ 6 ክሳብ 8 ሰባት ኢዮም ዝሰፍሩ። ኣብ ሓንቲ ካብተን ገዛውቲ ቕርብ ኢለ ካብቶም ካብ ወለዶምን ቤት ትምህርቶምን ክርሕቁ ዘይግብኦም ኣብ ከባቢ 14ን 16ን ዓመት ክሊ ዕድመ ዝርከቡ ነኣሽቱ ቁልዑት ሰላም ኢለዮም። ኣብ ፈለማ  ሱዳናዊ ግዲ መሲለዮም ዝሕል እሎም ሰላም ኢሎምኒ። ምኽንያቱ ምስቶም ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ብቋንቋ ክረዳድኡ ስለዘይክእሉ ዘራክቦምን ዘረዳድኦምን ብዙሕ የለን። ሰላም ኢለ በታ ንሶም ዝዛረብዋ ቖንቓ ትግርኛ ተዛሪበዮም። ቅርብ ኢሎም ብፍሱህ ገጽ ሰላም ኢሎምኒ። ዝያዳ ቅሩብ ክፈክሶም ዑመር እባሃል ካብ ኤርትራ ኢኹም ሓቂ ኢለ ሓቲተዮም። እወ ዝብል መልሲ ሂቡ እቲ ካብኦም ብቁመት ሕጽር ዝብልን ዝነኣሰ ዝመስልን።
“ደቂ ከረን ኣለዉ ምሳክም፧ ሰሚር ዝባሃል ወዲ ከረን ደለየ ኔረ፧” ኢለዮም ዝያዳ ንክቀርቡኒ። “ደቂ ከረን ይህልዉ ኢዮም ንሕና ግን ሰለስተና ደቂ ኣስመራ ኢና፡ ኣብዚ ገዛና ግና ካብ ዓንሰባ ክልተ ወዲ ኣለዉ ምስና ካብ ከረን ድዮም ካብ ካልእ ቦታ ኣይፈለጥና፡ ንሕና ውን ሓደስቲ ስለዝኾና ክሳብ ሕጂ ኣይተላለና!” ኢሉ እቲ ሓደ። ንካልኦት ክሓቱ ክሕግዙኒ ላዕልን ታሕትን ኢሎም። ኣነ ከኣ እቲ ዕላማ ምስኦም ንምዕላል ስለዝነበረ ቐስ ኢልና ክንረክቦ ንክእል ኢለ ኩነታቶም ክሓቶም ጀሚረ። ምስኦም ከኣ ብዛዓባ ኣመጻጽኦምን እዋናዊ መነባብረኦምን ዕላል ጀሚርና። ኣብቲ ገዛ ካልኦት መጺኦምና ዕላልና ቀጸልና። ዘዝመጽአ ከኣ ሰሚር ወዲ ከረን ትፈልጥዶ ዝብል ሕቶ ትቐርበሉ ካብቶም ምሳይ ዝነበሩ ቁልዑት። ሰሚር ወዲ ከረን ዝፈልጥ ግን ኣይተረክበን። ኣነ ውን ሰሚር መእተዊ ገዛ ክኮነለይ ኢለ ሓቲተዮም።
ብዝኮነ ናይ ሰሚር ጎኒ ገዲፈ ኩነታት ናይቶም ኣብቲ መዓስከር ዝነበሩ ሓደስትን ገዳይምን ስደተኛታት ኣተኩረ። ኣብቲ መዓስከር እቶም ዝበዝሑ ብዘይ ምግናን ትሕተ ዕድመ ኢዮም። ካብ ክልቲኡ ጾታ ብፍላይ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ከምቲ ኣብ መእተዊ ኢለያ ዘለኹ ዝበዝሑ ካብ 14ን ክሳብ 17ን ውሑዳት ከኣ ዕብይ ዝበሉ መንእሰያትን ኣለዉ። እቶም ዓበይቲ ገሊኦም ቅድሚ ኣርባዕተ ሓምሽተ ዓመታት ዝመጽኡ ኮይኖም፡ ገሊኦም ከኣ ሕጂ ሓደሽተ ካብ ኣሃዱታቶም ኣምሊጦም ዝመጽኡ ኢዮም። እቶም ትሕተ ዕድመ ኣብ ክልተ ጉጅለ ክንመቕሎም ንኽእል። እቶም ዝበዝሑ በዓላቶም እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ስለዘይተጻወሩ ዝመጽኡ ኮይኖም፡ ገሊኦም ከኣ ምስ ወለዶም ዝተሰዱ ኢዮም።
ካብ ናይ አወዳት ክሳብ ናይ ኣዋልድ ዘሎ ከባቢታት ምስቶም መጀመርያ ዝረከብክዎም ሰለስተ ደቂ ተንቀሳቒስና። ቊጽሪ ደቂ-ተባዕትዮ ካብ ደቅኣንስትዮ ዝበዝሕ ይመስል።ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ውን ትሕተ ዕድመ ኣለዋ ግን ብዝሓት ኣይኮናን። ኩላቶም ኣብ ዕላሎም ሓንቲ ኢያ ዘረባኦም፡ ካብቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዘይውዳእ ውትህድርና ኢዮም ተሰዲዶም። ስደት ውን ከምታ ዝጸበይዋ ዝነበሩ ከምዘይኮነትን ይዛረቡ። ዝኾነ ሰብ ካብ ኤርትራ ኽወጽእ እንከሎ ናብ ሳልሳይ ሃገር ማለት ሃገራት ምዕራብ ፡ ብፍላይ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ክበጽሕ እዩ ዕላማኡ። ኣብዚ ግን ናብ ሳልሳይ ሃገር ክትሰግር ዘሎ መሰናኽላት ቀሊል ኣይኮነን። ሱዳን ውን ከም ቀደማ የላን። ምስ ሃገራት ኢውሮጳ ኣትያቶ ብዘላ ስምምዕ መሰረት፡ ነቶም ብዘይ ሕጊ ብባሕሪ ናብ ኤውሮጳን ኢስራኤልን ክስደዱ ዝደልዩ ስደተኛታት ኩሉ መንገደታት ዓጺያትሎም እያ። ብፍላይ ኣብ ሸገራብ ዘለዉ ስደተኛታት ቀደም ዝከፈሉ ከፊሎም ንኻርቱም ይጋዓዙ ነይሮም። ሎሚ ግን ኣይ ከምቀደምን። እዚኦም ኣብ ሸገራብ ዘለው ስደተኛታት፡ ብፍላይ እቶም ትሕተ ዕድመ ተስፋ ከምዝቀረጹ በቲ ኣዘራርበኦም ይርደኣካ። ኣብ መዓስከር ሸገራብ ንዓመታት ዝተቀመጡ ስለዘለዉ ብሕጋዊ መንገዲ ከምዘይወጽኡ ይፈልጡ ኢዮም። ብታህሪብ ከኣ ከም ቀደሙ የለን። ምስ ምውዳቅ ባጤራ ሱዳን ምስ ምኽባር ሃለኽቲ ነገራት ኣብ መላእ ሱዳን ብሓፈሻ ኣብ መዕእስከራት ስደተኛታት ድማ ብፍላይ ምንባር ዘይከኣል ኮይኑ ኣሎ።
ኣብዚ እዋን ካብ ሱዳን ናብ ሊብያን ግብጺን ክሰግር ዝተረክበ ስደተኛ መንግስቲ ሱዳን ብዘይ ንሕስያ ናብ ሃገሩ ይጥርዞ ኣሎ። ኣብዚ ዘዛርብ ሕጂ ናይ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኢዩ። ናይ ካልኦት ሃገራት ንኣብነት ካብ ኢትዮጵያ ዝተሰዱ ወላ ናብ ሃገሮም እንተ ተጠሪዞም ኣብ ሂወቶምን መጻኢ ዕድሎም ወላ ሓንቲ ኣይኣጋጥሞምን ኢዩ። ኤርትራዊያን ስደተኛታት ግን ኣብ ኢድ መንግስቲ ኤርትራ እንተ ኣቲዮም እቲ ጸገም ንኩሉ ብሩህ ኢዩ። ኣብቲ መዓስከር ካብ ብዝሓት ስደተኛታት ዝሰምዓክዎ ዘረባ፡ ካብዚ መዓስከር እንተ ወጽእና ካርቱም ንብጻሕ እሞ ደሓር ዕድልና ንርኢ ዝብል ጥራይ ኢዩ። ኣብ ኸርቱም ዘሎ ጸገም ኣየቕልብሉን እዮም።። ኣብኡ ዘሎ ጽገም መነባብሮን ፡ ኣሕዋቶም ምስ ኣባላት ጸጥታን ፖሊስን ዝሕልፍዎ ዘለው ሽግርን እንተ ዝርእዩ ቅሩብ ኣብቲ መዓስከር ትዕግስቲ ምገበሩ ኔሮም።
እዚ ከምዚ ኢሎ እንከሎ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ኣጋጢሙ ዘሎ ጥሜት፡ ኣብ ከባቢ ዶባት ዝርከባ ሓያሎ ስድራቤታት ናብ ጎሮባብት ሃገራት ይስደዳ ከምዘለዋ ካብ ብዙሕ ምንጭታት ክንፍልጥ ክኢልና። ብፍላይ እተን ናብ ሱዳን ዝስደዳ ዘለዋ ስድራቤታት ዝበዝሓ ናብ መዓስከራት ወዲ ሸሪፋይን ሸገራብን ክኣትዋ ኣይመርጻን እየን። ምኽንያቱ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ፡ ሎሚ ኣብ ሱዳን እቲ መነባብሮ ዝከፈኤ ኢዩ ዘሎ። ስለዚ እቲ ኣማራጺ ካብ ኣብ መዓስከር ኣብ ዝኮነ ቦታ ኩንካ ስራሕ ምንዳይ ኢዩ። ብፍላይ ዞባታት ከሰላን ቀይሕ ባሕሪ ካብ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕባሕርን ጋሻ-ባርካን ዝመጽኣ ኤርትራውያን ስድራቤታት ብብዝሒ ይረኣዩለን ኣለው።

ከም ሳዕቤን  ናይ’ዚ ኣሰካፊ ዋሕዚ ፡ ኣብ ልዕሊ እተን ዶባት ዝሰግራ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብኣሃዱታት ሓለዋ ዶባት መንግስቲ ኤርትራ ዝውሰዱ ብረታዊ መጥቃዕትታት ይዛይዱ ምህላዎም ይንገር። ከም ኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን ፡ ሓንት 6 ዝኣባላታ ካብ ከባቢ ተሰነይ ተበጊሳ ዶብ ከሰላ ምስ ቀረበት ኣብ ሓለዋ ዝነበሩ ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ ስለዝርኣይዋ ንክሕዝዋ ፈቲኖም። እቶም ኣቦን ኣደን ምስ አርባዕተ ደቆም ተቐላጢፎም ከይኣርከብዎም ከለዉ ናብ መሬት ሱዳን ስለዝተጸገዑ ፡ እቶም ኣባላት ሓለዋ ብድሕሪት ኣርኪቦም ቶክሲ ስለዝኸፈቱሎም እታ ኣደ ሂወታ ክትስእን ከላ ፡ ኣቦ ምስ ኣርባዕተ ደቁ ብሰላም ከሰላ ኣቲዩ።

 

እተን ናብ መዓስከር ሸገራብ ክኣትዉ ዝግደዱ ተዛረብቲ ትግርኛ ጥራይ ኢዮም። ስለዚ ሎሚ ሸገራብ ብትሕተ ዕድመን ስድራቤታትን ኢያ ኣለቕሊቓ ዘላ። ኣብ ኸርቱም እንተ ርኢና ውን እቶም ብዝሒ ትሕተ ዕድመ ኤርትራውያን ስደተኛታት ጎሊሑ ይረአ ኣሎ። ስለዚ ካብ ኤርትራ ብሰንኪ እቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ማሕበራዊ መነባብሮን እቲ መንግስቲ ዝክተሎ ግጉይ ምሕደራን፡ ኤርትራዊያን ኣብ መዓስከራትን ከተመታትን ሱዳን ሕማቅ መነባብሮ ይሓልፉ ኣለዉ።

ምስ’ዚ ኣብ ዝዛመድ ሓበሬታ፡ ኣብ መዓሳክር ስደተኛታት ሸገራብን እም ጉርጉርን ብሰንኪ ኣብ ሱዳን ኣጋጢሙ ዘሎ ሕጽረት ነዳዲ ዝስተ ማይ ተሳኢኑ ኣሎ። እቲ ኣብ ሸገራብ ዝነበራ ጨንጓዕቲ ማይ ብሰንኪ ስእነት ነዳዲ ካብ ስራሕ ጠጠው ኢለን አለዋ። ስደተኛታት ከኣ ካብቲ ብባሕሪ ዝፍለጥ ኣብ ከባቢ ናይቲ መዓስከር ዝርከብ ቐላይ ንሓንቲ ጀሪካን 5 ጀኒ ማለት ንሓደ ጆዝ ብ 10 ጀኒ ገዚኦም ይሰትዩ ኣለዉ። ከምዚፍለጥ ሱዳን ኣብዚ እዋን ሃሩር ኢዩ፡ ምስቲ ዘሎ ኩነታት ኣየር ኣብ መዓስከራት ማይ እንተ ተሳኢኑ መነባብሮ ከምዝብእስ ፍሉጥ ኢዩ። እዚ ንሓደ ጆዝ ማለት 2 ጀሪካን ካብ ካሮታት ዝስተ ዘሎ ማይ ምስ ምኽባር ዋጋ ኣብ ጥዕና ውን ጸገም ከመጽእ ከምዝክእል ሰብ ሞያ ጥዕና ይዛረቡ። ቅድሚ ሕጂ ኣብ መፋርቕ 2017 ኣብ መዓስከር እምጉርጉር ዘጋጠመ ተመሳሳሊ ጸገም ጥዕና ሓያሎ ስደተኛታት እቲ መዓስከር በኪሉ ብሰንኩ ዝተኸስቱ ሕማማት ናብ ካልኦት መዓስከራት ክላባዕ ተራእዩ እዩ።

ሕጂ ውን ኣብ ክልእቲኡ መዓስከራት ኣብ ሸገራብን እም ጉርጉርን ሽግር ዝስተ ማይ ኣጋጢሙ ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ሸገራብ ካብቲ ውሕስነት ዘይብሉ ቐላይ ማለት ባሕሪ ይሰትዩ ስለዘለዉ ኣብ ጥዕናኦም ጸገም ከየጋጥም ይፍራሕ። ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ ዘለዉ ስደተኛታት ገለኦም ሐደሽቲ ስለዝኮኑ ምስቲ ስእነት ማይ ኣብ ሽግር ወዲቆም ይርከቡ።
ስደተኛታት ነዚ ገጢምዎም ዘሎ ሽግር ክፈትሕ ዝሓትዎ ውን የለን። ኣብኡ ዘለዉ ሓለፍቲ ስደተኛታት ካብ ኮር ክሳብ UNHCR መልሶም ሓደ ኢዩ፡ “እቲ ሽግር ስእነት ነዳዲ’ዩ!” ዝብል መልሲ።

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s